پسوریازیس؛ چرا پوست ملتهب و پوسته پوسته می شود؟

عصرایران- پسوریازیس یک بیماری مزمن و التهابی است که پوست، ناخن ها و گاهی مفاصل را درگیر می کند. این بیماری واگیردار نیست و تماس پوستی با فرد مبتلا باعث انتقال آن نمی شود. شایع ترین نوع پسوریازیس، نوع پلاکی است که با ایجاد نواحی برجسته، ملتهب و پوسته دار روی پوست شناخته می شود. پسوریازیس می تواند در هر سنی و در افراد با هر رنگ پوست و جنسیتی ایجاد شود. ظاهر ضایعات نیز ممکن است با توجه به رنگ پوست متفاوت باشد؛ برای مثال، در پوست های تیره تر ضایعات ممکن است بیشتر به رنگ خاکستری یا بنفش دیده شوند و تشخیص صرفا بر اساس قرمزی پوست دشوارتر باشد. پسوریازیس چگونه ایجاد می شود؟ علت دقیق ایجاد پسوریازیس هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما اختلال در تنظیم سیستم ایمنی نقش مهمی در آن دارد. التهاب ناشی از این اختلال باعث افزایش سرعت تولید و تجمع سلول های پوستی می شود و در نتیجه پلاک های پسوریاتیک شکل می گیرند. بنابراین، برخلاف تصور قدیمی، این بیماری صرفا یک مشکل سطحی پوست نیست و یک بیماری التهابی چندسیستمی محسوب می شود. ژنتیک نیز در ابتلا نقش دارد و داشتن یکی از اعضای خانواده مبتلا می تواند احتمال بروز بیماری را افزایش دهد. با این حال، داشتن زمینه ژنتیکی به معنای ابتلای قطعی نیست. چه چیزهایی می توانند پسوریازیس را تشدید کنند؟ برخی عوامل می توانند باعث شروع یا تشدید دوره های فعال بیماری شوند. عفونت ها، استرس های جسمی یا روانی، آسیب پوست، سیگار کشیدن و مصرف الکل از جمله عوامل شناخته شده هستند. قطع برخی داروها، به ویژه بعضی کورتیکواستروئیدهای سیستمیک، نیز می تواند باعث تشدید بیماری شود. این عوامل لزوما علت اصلی ایجاد پسوریازیس نیستند و نقش آن ها از فردی به فرد دیگر متفاوت است. انواع پسوریازیس کدام اند؟ پسوریازیس پلاکی شایع ترین نوع بیماری است و معمولا به صورت پلاک های برجسته و پوسته دار ظاهر می شود. آرنج، زانو، پوست سر و تنه از محل های شایع درگیری هستند. پسوریازیس خال خال یا قطره ای معمولا با ضایعات کوچک و متعدد ظاهر می شود و گاهی پس از یک عفونت، به ویژه عفونت های گلو، شروع می شود. پسوریازیس معکوس بیشتر در چین های پوستی مانند زیر بغل، کشاله ران و زیر پستان دیده می شود. در این نواحی، به دلیل رطوبت و اصطکاک، پوسته ریزی ممکن است کمتر از نوع پلاکی باشد. پسوریازیس پوسچولار با ضایعات برجسته حاوی چرک مشخص می شود و می تواند در بخش های محدودی مانند کف دست و پا یا به شکل گسترده تر ایجاد شود. پسوریازیس اریترودرمیک شکل نادر و جدی بیماری است که می تواند بخش وسیعی از سطح پوست را درگیر کند و نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است. علائم پسوریازیس چیست؟ ضایعات پسوریازیس معمولا به شکل نواحی خشک، پوسته دار و ملتهب ظاهر می شوند و ممکن است خارش یا درد داشته باشند. محل و ظاهر ضایعات به نوع پسوریازیس بستگی دارد. در پوست های روشن تر، ضایعات اغلب صورتی یا قرمز دیده می شوند و در پوست های تیره تر ممکن است رنگ آن ها خاکستری، بنفش یا قهوه ای تر باشد. ناخن ها نیز ممکن است درگیر شوند. فرورفتگی های ریز روی ناخن، ضخیم شدن، تغییر رنگ یا جدا شدن ناخن از بستر از جمله تغییراتی هستند که می توانند با پسوریازیس ارتباط داشته باشند. پسوریازیس ممکن است پوست سر، صورت، دست ها، پاها و نواحی تناسلی را نیز درگیر کند. درگیری این نواحی گاهی به درمان متفاوتی نیاز دارد و بهتر است توسط متخصص پوست ارزیابی شود. آیا پسوریازیس فقط بیماری پوست است؟ خیر. پسوریازیس یک بیماری التهابی چندسیستمی است و با برخی بیماری های دیگر از جمله بیماری های قلبی عروقی، فشار خون بالا، اختلالات متابولیک و مشکلات سلامت روان ارتباط دارد. به همین دلیل، مراقبت از فرد مبتلا نباید فقط به ضایعات پوستی محدود شود. یکی از مهم ترین عوارض مرتبط با پسوریازیس، آرتریت پسوریاتیک است که می تواند باعث درد، تورم و خشکی مفاصل شود. آرتریت پسوریاتیک چیست؟ آرتریت پسوریاتیک نوعی التهاب مفاصل مرتبط با پسوریازیس است. ممکن است مفاصل دست و پا، زانوها یا سایر مفاصل درگیر شوند. تورم یک انگشت دست یا پا، درد و تورم مفاصل، خشکی صبحگاهی که با حرکت بهتر می شود، درد پاشنه و کمردرد از علائمی هستند که باید در فرد مبتلا به پسوریازیس جدی گرفته شوند. آرتریت پسوریاتیک در بسیاری از افراد پس از شروع علائم پوستی ایجاد می شود، اما ممکن است همزمان با پسوریازیس یا حتی پیش از علائم پوستی ظاهر شود. تشخیص و درمان زودهنگام اهمیت دارد، زیرا برخی درمان ها می توانند از پیشرفت آسیب مفصلی جلوگیری کنند. پسوریازیس چگونه تشخیص داده می شود؟ تشخیص معمولا با معاینه پوست، پوست سر و ناخن ها و بررسی سابقه پزشکی انجام می شود. پزشک ممکن است درباره علائم مفصلی، سابقه خانوادگی و عوامل تشدیدکننده نیز سوال کند. در بعضی موارد که تشخیص قطعی نباشد، نمونه برداری از پوست برای بررسی زیر میکروسکوپ انجام می شود. آزمایش خون به تنهایی نمی تواند پسوریازیس را تشخیص دهد. درمان پسوریازیس چگونه است؟ پسوریازیس درمان قطعی شناخته شده ای ندارد، اما درمان های امروزی می توانند بیماری را به میزان قابل توجهی کنترل کنند و علائم را کاهش دهند. انتخاب درمان به نوع و شدت بیماری، محل ضایعات، تاثیر بیماری بر زندگی فرد و وجود مشکلاتی مانند آرتریت پسوریاتیک بستگی دارد. در موارد خفیف، درمان های موضعی مانند کورتیکواستروئیدهای موضعی، ترکیبات ویتامین D و برخی داروهای دیگر می توانند استفاده شوند. مرطوب کننده ها نیز به کاهش خشکی و پوسته ریزی کمک می کنند. برای بیماری متوسط تا شدید یا مواردی که به درمان موضعی پاسخ کافی نمی دهند، گزینه هایی مانند نوردرمانی و داروهای سیستمیک مطرح می شوند. این درمان ها شامل برخی داروهای خوراکی و داروهای بیولوژیک هستند و انتخاب آن ها باید توسط پزشک انجام شود. درمان پسوریازیس معمولا نیازمند پیگیری است و ممکن است با گذشت زمان و تغییر شرایط بیمار، نوع درمان نیز تغییر کند. چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟ هر ضایعه پوسته دار و ماندگار لزوما پسوریازیس نیست و بیماری های پوستی مختلفی می توانند ظاهر مشابهی داشته باشند. اگر ضایعات پوستی ماندگار، گسترده، دردناک یا خارش دار هستند، تشخیص توسط متخصص پوست اهمیت دارد. افراد مبتلا به پسوریازیس نیز در صورت بروز تورم مفاصل، خشکی قابل توجه صبحگاهی، تورم انگشتان دست یا پا، درد پاشنه یا کمردرد مداوم باید پزشک خود را در جریان بگذارند. اگر پوست بخش بزرگی از بدن به طور ناگهانی قرمز و ملتهب شود، تاول های گسترده ایجاد شوند یا فرد احساس بیماری شدید داشته باشد، ارزیابی پزشکی فوری ضروری است. این مطلب صرفا برای افزایش آگاهی و اطلاع رسانی است و جایگزین تشخیص، درمان یا توصیه پزشکی نیست. پیش از مصرف دارو یا مکمل، تغییر مقدار مصرف آن ها یا استفاده درمانی از هر روش، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.