ما به سمت تصاعد بحران پیش می‌رویم؛ احتمال برخورد دوباره ایران و آمریکا بالاست / در صورت آغاز درگیری، اسرائیل یقیناً وارد خواهد شد

فرارو- در شرایطی که پرونده تقابل ایران و آمریکا بار دیگر میان دیپلماسی و گزینه نظامی در نوسان است، طرح هفت‌روزه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز نیز نتوانسته به‌تنهایی از شدت اختلافات میان دو طرف بکاهد. تهران از مسیر مذاکره تلاش دارد ترتیبی برای کاهش تنش و بازگشت وضعیت هرمز به شرایط عادی ایجاد کند، اما همچنان اختلاف بر سر نحوه اجرای تعهدات و تضمین‌های متقابل پابرجاست. به گزارش فرارو، در چنین شرایطی، این پرسش جدی‌تر از گذشته مطرح است که آیا فرصت تازه دیپلماتیک می‌تواند مانع برخورد دوباره شود یا منطقه بار دیگر به سمت یک رویارویی نظامی حرکت خواهد کرد. محسن جلیلوند، استاد روابط بین‌الملل و تحلیلگر مسائل سیاست خارجی، در گفتگو با فرارو، بیان کرد روند تحولات به سمت «تصاعد بحران» پیش می‌رود و احتمال برخورد دوباره میان ایران و آمریکا بالاست؛ برخوردی که به باور او می‌تواند اسرائیل و حتی برخی کشورهای منطقه را نیز وارد میدان کند. تصاعد بحران تا پایان سال میلادی محسن جلیلوند درباره احتمال وقوع دوباره درگیری میان ایران و آمریکا گفت: «تصور من این است که با توجه به شرایط موجود، ما به سمت تصاعد بحران پیش می‌رویم و نتیجه این تصاعد بحران احتمالاً تا پایان سال میلادی مشخص خواهد شد. منظورم از پایان سال میلادی این نیست که الزاماً همین فردا یا پس‌فردا اتفاقی رخ می‌دهد؛ ممکن است در روزهای آینده آغاز شود یا حتی دو ماه دیگر شاهد آن باشیم، اما در مجموع تصور می‌کنم این اتفاق رخ خواهد داد و ما دوباره با یک برخورد مواجه خواهیم شد.» وی افزود: «به احتمال بسیار زیاد دوباره برخورد خواهیم داشت. مذاکره هم به جایی نخواهد رسید، زیرا اساساً دیدگاه دو طرف نسبت به مسئله متفاوت است.« او ادامه داد: «آمریکایی‌ها خود را در شرایط برتر می‌بینند و معتقدند می‌توانند چارچوب توافق را تعیین کنند. نگاه آنها این است که پیشنهادی را روی میز بگذارند و طرف مقابل آن را امضا و اجرا کند.این همان چیزی است که ترامپ نیز مطرح می‌کرد. از نگاه ایران، چنین توافقی عملاً شبیه یک تسلیم‌نامه است که باید آن را امضا کنیم و جمهوری اسلامی حاضر به پذیرش چنین شرایطی نیست. بنابراین، از جهات مختلف که به مسئله نگاه می‌کنم، تصور نمی‌کنم در شرایط فعلی نتیجه خوبی حاصل شود.» اسرائیل دوباره وارد جنگ می‌شود؟ این استاد روابط بین‌الملل در پاسخ به این پرسش که اسرائیل در صورت آغاز دور جدید درگیری چه نقشی خواهد داشت، گفت: «اگر ایران اقدام پیشگیرانه‌ای انجام دهد و اسرائیل نیز واکنش نشان دهد، طبیعتاً جنگ شکل خواهد گرفت. اما اگر آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها با یکدیگر هماهنگ کنند، یقیناً اسرائیل نیز وارد جنگ خواهد شد.با توجه به تحرکات اخیر اسرائیل در منطقه و سفر نتانیاهو به امارات و دیدارهایی که با مقامات کشورهای عربی داشته است، من تقریباً مطمئنم که اسرائیل نیز در صورت آغاز درگیری وارد جنگ خواهد شد.» وی با اشاره به احتمال گسترش دامنه درگیری به کشورهای منطقه تصریح کرد: «حتی ممکن است برخی کشورهای عربی نیز وارد جنگ شوند. زیرا اگر جنگی میان ایران و آمریکا شکل بگیرد، ایران ناچار خواهد بود پایگاه‌های آمریکا در منطقه یا برخی مناطق مرتبط با آن را هدف قرار دهد. در چنین شرایطی، کشورهایی که این پایگاه‌ها در خاک آنها قرار دارد ممکن است وارد چرخه جنگ شوند. اگر چنین اتفاقی رخ دهد، ابعاد جنگ نسبت به جنگ‌های پیشین گسترده‌تر خواهد شد و دامنه جغرافیایی آن نیز می‌تواند افزایش پیدا کند.» جنگ بعدی طولانی نیست؛ اما می‌تواند بسیار گسترده باشد این کارشناس مسائل سیاست خارجی در پاسخ به این پرسش که آیا باید برای یک جنگ طولانی‌مدت آماده بود، گفت: «من جنگ بعدی را لزوماً طولانی‌مدت نمی‌بینم، اما معتقدم اگر چنین جنگی اتفاق بیفتد، می‌تواند در مدت کوتاهی ابعاد بسیار گسترده‌ای پیدا کند. بنابراین، مسئله فقط طول مدت جنگ نیست؛ بلکه باید به دامنه درگیری و تعداد بازیگران درگیر نیز توجه کرد.» وی درباره یکی از مهم‌ترین محورهای اختلاف، یعنی تنگه هرمز،گفت «یکی از اهدافی که در مقاطع مختلف مطرح شده، بازگشایی تنگه هرمز بوده است. پیش از جنگ، حدود ۱۹ میلیون بشکه نفت در روز از این مسیر عبور می‌کرد که حدود ۲ میلیون بشکه آن مربوط به ایران و حدود ۱۷ میلیون بشکه مربوط به سایر کشورها بود.» جلیلوند گفت: «اکنون میزان عبور نفت از این مسیر به حدود ۱۳ میلیون بشکه رسیده است. این رقم اگرچه نسبت به گذشته کاهش پیدا کرده، اما نشان می‌دهد فاصله چندانی با حجم قبلی ندارد و بخشی از جریان صادرات همچنان در حال انجام است. به همین دلیل، موضوع هرمز همچنان یکی از مسائل مهم در معادلات فعلی است.» تفاهم ۱۴ ماده‌ای چه سرنوشتی پیدا می‌کند؟ این استاد روابط بین‌الملل در ادامه با اشاره به تفاهم ۱۴ ماده‌ای گفت: «به نظر من آن تفاهم ۱۴ ماده‌ای کار بسیار درخشانی بود. یکی از نکات مهم آن این بود که مسئله برنامه هسته‌ای در همان مرحله نخست به صورت نهایی تعیین تکلیف نشده بود. در آن تفاهم، یک بند مربوط به ادامه گفت‌وگوها در ۶۰ روز بعد وجود داشت و قرار بود درباره این موضوع در مرحله بعد مذاکره شود.اما شرایطی که بعد از آن ایجاد شد، عملاً باعث شد آن تفاهم دیگر معنای قبلی خود را نداشته باشد. اکنون وضعیت تغییر کرده و مسائل جدیدی به پرونده اضافه شده است.» وی تاکید کرد: «در مجموع، شرایط فعلی همچنان بسیار شکننده است. از یک سو مسیرهای دیپلماتیک هنوز کاملاً بسته نشده و پیشنهادهایی برای کاهش تنش و بازگشت به شرایط عادی مطرح است، اما از سوی دیگر، اختلافات اساسی میان تهران و واشنگتن همچنان پابرجاست. به همین دلیل، من معتقدم روند موجود می‌تواند بار دیگر به سمت تصاعد بحران و برخورد نظامی حرکت کند.»