کشف کتیبه ۳۴۰۰ ساله در ترکیه؛ قطعه‌ای از قدیمی‌ترین پیمان صلح جهان

باستان‌شناسان در جریان کاوش‌های خود در هاتوشا، پایتخت باستانی امپراتوری هیتی‌ها در مرکز ترکیه، قطعه‌ای از یک لوح خط میخی متعلق به پیمان قادش را کشف کرده‌اند؛ معاهده‌ای که از آن به عنوان قدیمی‌ترین پیمان صلح مکتوب شناخته‌شده جهان یاد می‌شود. به گزارش فرارو به نقل از Vima History، این قطعه لوح رسی در محوطه باستانی هاتوشا در استان چوروم و در منطقه بویوک‌قلعه کشف شده است. بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد این قطعه حدود ۳۴۰۰ سال قدمت دارد و به نسخه اکدی پیمان قادش مربوط است. پیمان قادش حدود سال ۱۲۶۹ پیش از میلاد میان رامسس دوم، فرعون مصر، و هاتوسیلی سوم، پادشاه هیتی‌ها، منعقد شد. این توافق پس از دهه‌ها درگیری میان دو قدرت بزرگ عصر برنز بر سر نفوذ و کنترل سرزمین‌های شرق مدیترانه شکل گرفت. پیمان قادش پس از نبرد معروف قادش میان نیروهای مصر و هیتی شکل گرفت. دو طرف پس از سال‌ها جنگ به توافقی رسیدند که شامل تعهدات متقابل برای پایان دادن به درگیری‌ها و همکاری میان دو حکومت بود. نسخه‌های مختلف این پیمان به زبان‌ها و خط‌های متفاوتی ثبت شده بود. نمونه‌های شناخته‌شده‌ای از متن آن در مصر و هاتوشا به دست آمده است. نسخه هیتی پیمان به زبان اکدی، زبان رایج دیپلماسی در خاور نزدیک باستان، نوشته شده بود. قطعه تازه کشف‌شده نیز به همین سنت دیپلماتیک تعلق دارد و بخش‌هایی از متن پیمان را در خود حفظ کرده است. بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، بخش‌هایی از متن موجود روی این قطعه به نحوه برخورد با افرادی مربوط می‌شود که از یکی از دو قلمرو می‌گریختند و به سرزمین طرف مقابل پناه می‌بردند. این بخش نشان می‌دهد پیمان قادش تنها توافقی برای توقف جنگ نبود و موضوعاتی درباره روابط میان دو حکومت و نحوه برخورد با اتباع آنها را نیز دربر می‌گرفت. هاتوشا که در نزدیکی شهر بوغازکوی در استان چوروم امروزی قرار دارد، یکی از مهم‌ترین مراکز سیاسی عصر برنز بود. این شهر پایتخت امپراتوری هیتی‌ها بود و هزاران لوح و سند اداری و دیپلماتیک از آن به دست آمده است. هیتی‌ها از حدود سال ۱۶۵۰ تا ۱۲۰۰ پیش از میلاد بر بخش‌هایی از آناتولی و مناطق پیرامون آن تسلط داشتند و در دوره اوج قدرت خود یکی از قدرت‌های اصلی خاور نزدیک محسوب می‌شدند. کشف قطعه جدید از پیمان قادش بار دیگر اهمیت هاتوشا را به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز دیپلماسی جهان باستان نشان می‌دهد. پیمان قادش در تاریخ روابط بین‌الملل جایگاه ویژه‌ای دارد و نسخه‌ای از متن آن امروزه در مقر سازمان ملل متحد در نیویورک نیز به نمایش گذاشته شده است.