نقش خانواده در سیگاری شدن نوجوانان تعیین‌کننده است

زهرا حیدری، با اشاره به نقش خانواده در پیشگیری از مصرف سیگار در نوجوانان، اظهار کرد: سیگار کشیدن تنها یک رفتار تفننی نیست و بسیاری از افراد با تصور مصرف تفریحی، به تدریج به آن وابسته می‌شوند. زمانی که فرد برای کاهش اضطراب یا آرامش به سیگار پناه می‌برد، وابستگی به آن شکل گرفته است. وی با بیان اینکه خانواده نخستین و مهم‌ترین الگوی رفتاری فرزندان است، افزود: اگر کودک از سنین پایین شاهد مصرف سیگار توسط پدر، مادر یا سایر اعضای خانواده باشد، احتمال گرایش او به این رفتار در آینده افزایش پیدا می‌کند؛ بنابراین بهترین راهکار این است که مصرف سیگار در محیط خانواده، به‌ویژه در مقابل کودکان، انجام نشود. حیدری با اشاره به ویژگی‌های دوران نوجوانی، تصریح کرد: نوجوانان در این دوره بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر گروه همسالان قرار می‌گیرند و گاهی برای پذیرفته شدن در جمع دوستان یا اثبات خود، به رفتار‌های پرخطر از جمله مصرف سیگار روی می‌آورند. وی ادامه داد: امروزه مصرف سیگار تنها به پسران محدود نیست و در برخی موارد دختران نیز تحت تأثیر فضای اجتماعی یا دوستان به سمت مصرف آن گرایش پیدا می‌کنند؛ از این رو خانواده‌ها باید نسبت به انتخاب دوستان فرزندان خود حساسیت و نظارت بیشتری داشته باشند. این روانشناس خانواده، مقایسه مداوم فرزندان با دیگران را از دیگر عوامل آسیب‌زا دانست و گفت: زمانی که نوجوان دائماً با خواهر، برادر، اقوام یا همسالان خود مقایسه می‌شود، ممکن است برای اثبات توانایی یا استقلال خود به رفتار‌های نادرست روی بیاورد. وی تأکید کرد: در صورت آگاهی والدین از مصرف تفننی سیگار توسط فرزند، نباید از سرزنش، تحقیر، تهدید یا تنبیه استفاده کنند، بلکه لازم است با حفظ آرامش، گفت‌وگویی دوستانه و صمیمی با نوجوان داشته باشند و با آموزش و آگاهی‌بخشی، او را از ادامه این مسیر بازدارند. حیدری با بیان اینکه آموزش باید از سال‌های ابتدایی زندگی آغاز شود، بیان کرد: بسیاری از خانواده‌ها زمانی به فکر آموزش و نظارت می‌افتند که فرزندشان وارد دوران نوجوانی شده است، در حالی که شکل‌گیری شخصیت و بسیاری از رفتار‌ها از کودکی آغاز می‌شود. وی افزود: والدین باید از همان سال‌های نخست زندگی، استفاده صحیح از فضای مجازی، تلفن همراه، تلویزیون و سایر رسانه‌ها را به فرزندان آموزش دهند و بر محتوایی که کودک مشاهده می‌کند، نظارت داشته باشند. این روانشناس بالینی تشریح کرد: اگر رابطه والدین و فرزند از کودکی بر پایه اعتماد، گفت‌و‌گو و صمیمیت شکل گرفته باشد، در دوران نوجوانی نیز خانواده برای حل مشکلات نیاز کمتری به اجبار، تهدید و خشونت خواهد داشت. وی در ادامه تأکید کرد: والدین باید ضمن حفظ جایگاه پدر و مادری، رابطه‌ای دوستانه و قابل اعتماد با فرزندان خود ایجاد کنند، زیرا این ارتباط صمیمانه یکی از مهم‌ترین عوامل پیشگیری از گرایش نوجوانان به رفتار‌های پرخطر از جمله مصرف سیگار است. منبع: ایسنا