نقد و بررسی فیلم ابرقهرمانی «کلی‌فیس» ‘Clayface’

فرارو- دنیای ابرقهرمانی جدید دی‌سی با سومین اثر سینمایی خود دست به قماری نامتعارف زده است؛ روایتی خشن و به‌شدت هراس‌انگیز که به جای میدان‌های نبرد ابرقهرمانان، در لایه‌های تیره سینمای وحشت بدنی و کمدی سیاه دهه هفتاد میلادی جا می‌گیرید. به گزارش فرارو به نقل از وال استریت ژورنال، در بطن داستان فیلم «کلی‌فیس» به کارگردانی جیمز واتکینز، یک استعاره تمثیلی ظریف و کنایه‌آمیز پنهان شده است؛ اثری بی‌محابا در ژانر وحشت درجه بزرگسال (R) که شک و گمانی دیرینه را دستمایه بازیگوشی قرار می‌دهد: اینکه در رفتارهای افراطی بازیگران شیوه متداکتینگ، چیزی عمیقاً ترسناک، دلهره‌آور و نامتعادل نهفته است. شخصیت محوری این فیلم، یعنی همان هماورد کهنه‌کار و گاه همراه بتمن در کتاب‌های مصور که قدمتش به سال ۱۹۴۰ بازمی‌گردد، بازیگری جویای نام به نام مت هیگن است که ایفای نقش او را تام ریس هریس، بر عهده دارد. نکته جالب‌توجه و متمایز این است که هیچ‌یک از شخصیت‌های مشهور و نام‌آشنای همیشگی گاتهام یا دنیای بتمن در جریان ماجرا حضور پیدا نمی‌کنند و میدان کاملاً به او واگذار شده است. روایت فیلم با طمأنینه و فرصت‌سازی مناسب آغاز می‌شود تا مت را جوانی قدرشناس، فروتن و وفادار به خاستگاه اجتماعی ساده‌اش تصویر کند. با این حال، او که هنوز نتوانسته است خود را با تکانه‌های ناشی از شهرت نویافته وفق دهد، با ارتباط برقرار کردن با میا، نامزد پیمان‌شکن یکی از اشرار پرنفوذ شهر با بازی دیوید دنکیک، خشم ویرانگر این گانگستر را برمی‌انگیزد. در نتیجه این بی‌احتیاطی، مت هدف حمله وحشیانه‌ای با تیغ موکت‌بری قرار می‌گیرد؛ حمله‌ای چنان ترسناک که صورت زیبای او را به ملغمه‌ای پاره‌پاره و کباب‌شده شبیه می‌کند که حتی جوکر نیز در سیاه‌ترین روزهایش چنین ظاهر هولناکی به خود ندیده بود. بدین ترتیب، آینده حرفه‌ای او در بازیگری عملاً به نقطه پایان می‌رسد، مگر آنکه معجزه‌ای درمانی رخ دهد. این معجزه ناممکن به‌زودی سر می‌رسد. دکتر کیتلین کور با بازی نائومی اکی که به جای هیجان کلیشه‌ای دانشمندان دیوانه، شخصیتی بسیار آرام، موقر و باورپذیر به نمایش می‌گذارد، در حال پیشبرد پروژه‌ای زیست‌فناورانه و مبتنی بر نانوتکنولوژی است. شیوه درمان شامل تزریق سلول‌هایی به بافت‌های تخریب‌شده است که توانایی شبیه‌سازی کامل سلول‌های ازکارافتاده و تغییر شکل مطابق کارکرد آن‌ها را دارند. مت با نگاهی کنایی اشاره می‌کند که این ذرات درست مانند «اکتورهای متد» عمل می‌کنند؛ طعنه‌ای هوشمندانه در فیلم‌نامه مشترک مایک فلناگان (سازنده فیلم «دکتر اسلیپ») و حسین امینی (نویسنده فیلم «رانندگی») که کنایه‌ای مستقیم به بازیگران وسواسی هالیوود می‌زند که چقدر می‌توانند برای اطرافیان غیرقابل‌تحمل باشند. مراحل نخست تزریق‌ها فراتر از انتظار کارساز واقع می‌شوند. خیلی زود مت با چهره‌ای بازسازی‌شده و خیره‌کننده، روی فرش قرمز جشنواره‌ها در کنار همان بازیگری قدم می‌زند که پس از حادثه جایگزین او در پروژه سینمایی‌اش شده بود. کارگزاری که در سخت‌ترین روزها بدون ذره‌ای ترحم او را دور انداخته بود، دوباره التماس بازگشت او را می‌کند. هنگامی که مت زیبایی‌اش را از دست داده بود هیچ‌کس کنارش نماند، چرا که در این صنعت بیرحم همه چیز بر مدار پوست و ظاهر می‌چرخد. اثر در حقیقت نوعی هجو هوشمندانه و زیرپوستی از گرایش جنون‌آمیز هالیوود به جراحی‌های زیبایی اغراق‌آمیز است؛ وسواسی که فرجامش چهره‌هایی عجیب، دفرمه و ترسناک است. مت نیز همانند هزاران شیفته زیبایی دیگر، احساس می‌کند همواره تنها یک جراحی و یک تزریق تا رسیدن به ظاهر آرمانی‌اش فاصله دارد. نقطه عطف ماجرا زمانی رقم می‌خورد که مت تصمیم می‌گیرد برای تثبیت موقعیت، دوز بسیار سنگین و مرگباری از این ماده ترمیم‌کننده صورت را به بدن خود تزریق کند. درست در همین لحظه، لحن «کلی‌فیس» به یک فیلم پرآشوب به سبک سینمای دهه هفتاد میلادی بدل می‌گردد. جیمز واتکینز تمرکز خود را بر آفرینش مشمئزکننده‌ترین و غیرمنتظره‌ترین تصاویر وحشت جسمانی معطوف می‌کند. خلاقیت کارگردان در بازنمایی خشونت گروتسک به‌راستی غافلگیرکننده است؛ خلق صحنه‌ای هولناک که در آن یک مرد قربانی خود را مستقیماً با جذب کردن درون حفره شکم خود به کام مرگ می‌کشد یا سکانس شکنجه شومی که در آن فرد خون خود را عمداً بر چهره دیگری فرو می‌ریزد، مرزهای این ژانر را جا‌به‌جا می‌کند. کلی‌فیس با دستیابی به توانایی شبیه‌سازی کامل کالبد، چهره و لباس هر انسانی که در ذهنش اراده کند، دست به انتقام‌گیری دیوانه‌واری می‌زند که ناخودآگاه مخاطب را به یاد تغییر چهره‌های سریع روبات فلز مایع (T-۱۰۰۰) در فیلم شاهکار «ترمیناتور ۲: روز داوری» می‌اندازد. در حالی که یک کارآگاه باهوش با بازی مکس مینگلا سرنخ‌های جنایات را از دور ردیابی می‌کند و مت برای بازخواست نزد مدیر برنامه پیشین خود با هنرنمایی ادی مارسن می‌رود و دوباره با نزدیک‌ترین دوست و همکار بازیگرش کوری بائوری ارتباط می‌گیرد، این ابرقدرت شوم به ابزاری برای تسویه‌حساب‌های شخصی بدل می‌شود. در زمان جنون انتقام، جابه‌جایی‌های برق‌آسای چهره و هویت، او را شبیه به مقلدان طناز صحنه‌های استندآپ کمدی می‌کند؛ با این تفاوت مرگبار که خنده‌دار بودن بازی او نه یک شوخی صحنه‌ای، بلکه سلاحی واقعی برای کشتار است. سکانس نهایی طعنه‌ای هجوآمیز به نمایش‌های کمدی زیرزمینی می‌زند. در این میان، حضور راب برایدن، مقلد و مجری نامدار در نقش مجری ریاکار تلویزیونی که این بار خودش مورد تقلید وهم‌آور هیولا قرار می‌گیرد، پایانی شایسته و گزنده برای این روایت می‌آفریند. فیلم سینمایی «کلی‌فیس» با بافت بصری دانه‌دار و دیجیتالی کم‌هزینه‌اش، با افتخار هویت خود را به عنوان یک فیلم رده «بی» (B-Movie) ارزان‌قیمت فریاد می‌زند؛ اثری که گفته می‌شود بودجه تولید آن تنها یک‌پنجم بلاک‌باستر پرخرج پیشین جهان دی‌سی، یعنی «سوپرگرل»، بوده است. اتفاقاً همین رویکرد مستقل، خاکی و فاقد جلوه‌های ویژه سرسام‌آور به برگ برنده آن بدل شده است. فیلم نیازی به صحنه‌های نبرد پرهزینه ندارد و ادعای بیش‌ازحد جدی بودن نمی‌کند؛ این یک فیلم وحشت تهوع‌آور و بی‌پروا است که ساخته شده تا جیغ تماشاگر را درآورد و هم‌زمان لبخندی تلخ بر لبانش بنشاند.