نقد و بررسی سریال «زیر آب» ‘Below’

فرارو- در میان سیل تولیدات تلویزیونی معاصر، مینی‌سریال جدید شبکه با نام «زیر آب» با اتکا به کهن‌الگوهای سینمای هیولایی دهه‌های گذشته، اثری نامتعارف، غلوآمیز و در عین حال به‌شدت مفرح پدید آورده است. به گزارش فرارو به نقل از گاردین، اگر قصد تماشای مینی‌ سریال شش‌ قسمتی «زیر آب» را دارید، از همان ابتدا منطق واقع‌گرایانه را کنار بگذارید و آماده تجربه‌ای سرشار از هجو، هیجان و ارجاعات نوستالژیک شوید. این اثر مهیج و دلهره‌آور، روایتی اغراق‌آمیز است که در دهکده‌ای دورافتاده به نام «اسنوکس آرم» در سواحل نیوفاندلند جریان دارد؛ جامعه‌ای صیادی و گرفتار بحران‌های اقتصادی مکرر که اکنون در محاصره یک نیروی شیطانی کهن، مرموز و ناشناخته قرار گرفته است. سازندگان سریال این پیرنگ رازآلود را با چاشنی مه سنگین اقیانوسی، جادوگران افسانه‌ای دریا، کارشناسان مشکوک محیط‌زیست، غرش موتورسیکلت‌ها و ادای احترام بی‌پایان به فرهنگ پاپ دهه‌های ۷۰ تا ۹۰ میلادی ترکیب کرده‌اند. داستان با شخصیت وید پنی (با بازی چارلی هیتون) آغاز می‌شود؛ جوانی بی‌قرار با لهجه محلی غلیظ که هنگام تهیه صبحانه برای مسافران، از سوابق تاریک این منطقه سخن می‌گوید و تأکید می‌کند این آب‌ها همواره آوردگاه حوادث مرگبار بوده‌اند. سخنان او چندان بی‌پایه نیست؛ از فاجعه ناپدید شدن کلبه خانوادگی و پدربزرگ تنومندش در اعماق خلیج در سال ۱۹۸۶ گرفته تا ممنوعیت‌های صید ماهی، دهه‌ها رکود معیشتی و خطر قریب‌الوقوع اجرای طرح دولتی تغییر مکان اجباری اهالی. اما بحران اصلی هنگامی کلید می‌خورد که کلوین پنی، سرپرست تنومند و سوگوار خانواده پنی (با بازی جاش هارتنت)، متوجه پدیده‌ای غول‌پیکر در دهانه بندرگاه می‌شود؛ کوه یخی عظیم و تهدیدکننده که با جلوه‌های ویژه کامپیوتری اغراق‌آمیز، افق دریا را مسدود کرده است. با این وجود، توده شناور ورودی به بندرگاه یک قطعه یخ معمولی نیست. بوی تند و تهوع‌آور آمونیاک از آن برمی‌خیزد و دیری نمی‌پاید که ماهیگیران باتجربه ناپدید می‌شوند، تکه‌های خونین اجساد به ساحل می‌رسند و موجودی عظیم و کینه‌توز از تاریکی اعماق خلیج به خشکی چشم می‌دوزد. در شرایطی که کلوین در سردرگمی کامل به سر می‌برد، دکتر فوندا هواندر، دانشمند پایگاه علوم اقیانوسی در منطقه سیل کوو (با نقش‌آفرینی مکنزی دیویس)، پرده از واقعیتی شگفت‌انگیز برمی‌دارد: آنچه مشاهده می‌شود یک کوه یخ واقعی نیست، بلکه غشای مخاطی و ژلاتینی یخ‌زده‌ای عظیم حاصل از ترشحات یک موجود ماقبل تاریخ است. این جانور که بر اثر ذوب یخ‌های باستانی قطب شمال از خوابی چندصدساله بیدار شده، دو هدف اصلی را پی می‌گیرد: قلمروطلبی از طریق مالیدن ترشحات مخاطی خود به توده‌های یخی و نابودی هر انسانی که سر راهش قرار گیرد. آیا این طغیان هیولا نمادی از خشم طبیعت در برابر دگرگونی‌های اقلیمی و انفعال بشریت است؟ شاید، اما درون‌مایه محیط‌زیستی فیلم‌نامه به‌قدری زیر لایه‌های اکشن و هیاهو پنهان شده که چندان به چشم نمی‌آید. اشارات گذرا به گرمایش اقیانوس‌ها در برابر ارجاعات آشکار به فیلم‌های ماندگاری مانند «آرواره‌ها»، بسیار ضعیف و حاشیه‌ای جلوه می‌کنند؛ گویی جسی مک‌کیون، خالق سریال، قصد داشته مضامین اقلیمی پررنگ‌تری ارائه دهد اما به دلیل ملاحظات تجاری و پرهیز از شعارزدگی، آن را تقلیل داده است. در نهایت، مخاطب با قصه‌ای سرگرم‌کننده و کلاسیک از هیولاهای دریایی، انزوای جغرافیایی، تکه‌تکه شدن قربانیان و ادای دین طنزآمیز به آثاری چون «موجود»، «مه» و «چیزهای عجیب» مواجه می‌شود. دیوید ونهام نیز در نقش یک کنشگر محیط‌زیست متظاهر، بازی درخشانی ارائه می‌دهد که اهداف پشت پرده‌اش بسیار مبهم است. مینی‌سریال «زیر آب» اثری عامه‌پسند و بی‌پرواست که با وجود ماهیت غلوآمیز و نامعقول خود، لحظاتی هیجان‌انگیز و لذت‌بخش برای علاقه‌مندان به ژانر وحشت رقم می‌زند.