در پژوهشی علمی و کاربردی، محققان به ارزیابی اثر یک مکمل معدنی بر الگوهای استراحت و آرامش افراد در دوران سالمندی پرداختند تا بتوانند با مداخله‌ای تغذیه‌ای، راهکاری مناسب برای حل چالش‌های متداول این مقطع سنی ارائه نمایند. به گزارش ایسنا، خواب، یکی از اساسی‌ترین نیازهای زیستی انسان است که نقشی بنیادین در حفظ سلامت جسمی، تعادل روانی و پایداری عملکرد شناختی ایفا می‌کند. با بالا رفتن سن و ورود به دوران سالمندی، ساختار و الگوهای طبیعی خواب دگرگون شده و از عمق آن کاسته می‌شود، به گونه‌ای که افراد مسن بخش زیادی از شب را در حالت خواب سبک سپری کرده و بارها از خواب بیدار می‌شوند. این پدیده نامطلوب با کاهش ترشح هورمون ملاتونین که تنظیم‌کننده چرخه شبانه‌روزی خواب است، تشدید می‌شود. شیوع گسترده اختلالات خواب در این مقطع از زندگی، نه‌تنها به واسطه فرآیندهای طبیعی کهنسالی، بلکه به دلیل دردهای مزمن ناشی از بیماری‌هایی چون آرتروز، مشکلات قلبی و تنفسی، عوارض جانبی داروهای فشارخون و مسکن‌ها، شیوه‌های نامناسب زیستی نظیر مصرف بالای کافئین و همچنین فشارهای روانی مانند استرس و افسردگی رخ می‌دهد. تداوم بی‌خوابی و کاهش ساعات استراحت شبانه، سلامت عمومی سالمندان را به طور مستقیم به مخاطره می‌اندازد و بر ارزیابی کلی آن‌ها از وضعیت زندگی‌شان اثری منفی بر جای می‌گذارد. رضایت از زندگی به عنوان یک شاخصه بنیادین سلامت روان، نشان‌دهنده برآورد ذهنی و مثبت فرد از تمامی ابعاد زندگی است و هرچه افراد از خواب عمیق‌تر و پایدارتری بهره‌مند باشند، این رضایت‌مندی نیز به شکل چشمگیری افزایش می‌یابد. اگرچه در طب نوین، داروهای آرام‌بخش و ضد اضطراب فراوانی تجویز می‌شوند، اما بسیاری از این داروها فاقد مجوز رسمی برای درمان اختلالات خواب بوده و شواهد قطعی از اثربخشی پایدار ندارند. از همین رو، شناسایی راهکارهای طبیعی و ایمن همچون اصلاح تغذیه و جبران کمبود مواد معدنی ضروری بدن برای حل مشکلات خواب، به اولویتی اساسی برای حفظ نشاط و سلامت روانی سالمندان بدل شده است. در همین زمینه، احمد آرامون، محقق روانشناسی در دانشگاه رازی کرمانشاه و عضو گروه بهداشت روان در دانشکده علوم پزشکی خمین، به همراه همکار دانشگاهی خود و با حمایت و همراهی دانشگاه رازی کرمانشاه، دست به اجرای مطالعه‌ای علمی زده‌اند تا تاثیر مصرف مکمل منیزیم را بر کیفیت استراحت و بهبود حس خشنودی از زندگی در میان سالمندان مورد سنجش قرار دهند. این پژوهش با روش کارآزمایی بالینی نیمه‌تجربی و از طریق مقایسه دو وضعیت قبل و بعد از مداخله با حضور گروه گواه انجام گرفت. جامعه مورد مطالعه شامل افراد سالمندی بود که در سال ۱۴۰۳ در شهر خمین سکونت داشته و از کیفیت خواب پایینی رنج می‌بردند. از این میان، تعداد ۴۰ فرد واجد شرایط به شیوه هدفمند برگزیده شده و سپس به شکلی تصادفی در دو دسته مساوی بیست نفره قرار گرفتند؛ به این ترتیب که یک دسته از سالمندان در روند مصرف منظم مکمل منیزیم شرکت داده شدند و گروه دیگر این مداخله را دریافت نکردند. اطلاعات لازم نیز با استفاده از پرسشنامه‌های سنجش کیفیت خواب و پرسشنامه رضایت از زندگی جمع‌آوری شد و پس از آن، داده‌ها با بهره‌گیری از روش‌های آماری دقیق مورد ارزیابی قرار گرفتند. یافته‌های به دست آمده از این تحلیل‌ها که در «مجله دانشگاه علوم پزشکی جیرفت» منتشر شده‌اند، بیانگر تغییرات قابل توجه و چشمگیری در تمامی ابعاد استراحت شبانه بود؛ به گونه‌ای که شاخص‌های کیفیت ذهنی خواب، کاهش تاخیر در به خواب رفتن، مدت زمان کلی خواب، نمره کل کیفیت استراحت و کاهش اختلال در عملکردهای روزانه با تکیه بر مقادیر بالای آماری همگی نشان از بهبودی قاطع در افراد دریافت‌کننده مکمل داشتند. همچنین شاخص رضایت از زندگی نیز در افراد مصرف‌کننده مکمل، جهش آماری مثبت و قابل توجهی را به ثبت رساند. در نتیجه‌گیری نهایی مشخص شد که استفاده از مکمل منیزیم در ارتقای شاخص‌های خواب و افزایش رضایت‌مندی سالمندان کاملا اثربخش است. بر اساس نتایج به دست آمده، برجسته‌ترین و قوی‌ترین اثر مثبت این ماده معدنی، در تسهیل و تسریع فرآیند به خواب رفتن سالمندان مشاهده شد که یکی از بزرگ‌ترین دغدغه‌های این گروه سنی به شمار می‌رود. بررسی‌های تکمیلی نشان می‌دهند که منیزیم به عنوان یک ماده معدنی حیاتی، نقشی اساسی در برقراری تعادل میان پیام‌رسان‌های عصبی در مغز ایفا می‌کند و با تنظیم تحریک‌پذیری سلول‌های عصبی و افزایش ترشح هورمون خواب یا ملاتونین، به بدن اجازه می‌دهد تا وارد مراحل عمیق و ترمیمی خواب شود. علاوه بر این، بر اساس گفته مجریان این پژوهش، منیزیم با کاهش تنش‌ها و گرفتگی‌های عضلانی، از بی‌قراری اندام‌ها در طول شب جلوگیری می‌نماید. جبران کمبود این عنصر در بدن نه‌تنها کیفیت استراحت را بازیابی می‌کند، بلکه با کاستن از شدت دردهای فیزیکی، مهار استرس‌های روزمره، کاهش علائم اضطرابی و خستگی و همچنین ایجاد سرزندگی و نشاط در طول روز، سطح سلامت روانی و در نتیجه رضایت فرد از کلیت زندگی را در دوران سالمندی به اوج می‌رساند.
جمعه ۱ آبان ۱۴۰۵
