مأموریت غیرممکن با کارت‌های سوخته

فرارو- رئیس اسرائیل، گادی آیزنکوت را مأمور تشکیل کابینه کرد؛ مأموریتی که می‌تواند به پایان دوره نخست‌وزیری بنیامین نتانیاهو منجر شود. آیزنکوت پس از دریافت این مأموریت، از ضرورت تشکیل «کابینه اضطرار ملی» سخن گفت و به صهیونیست‌ها هشدار داد که تل‌آویو فرصت چندانی برای مذاکرات طولانی سیاسی یا برگزاری انتخابات زودهنگام دیگری ندارد. به گزارش فرارو، به ادعای آیزنکوت، اسرائیل در مقطعی بحرانی و شکننده قرار گرفته است. آیزنکوت همچنین از اعضای حزب لیکود و جریان راست افراطی خواست به کابینه پیشنهادی او بپیوندند. آیزنکوت ۲۸ روز برای تشکیل کابینه فرصت دارد و این مهلت می‌تواند دو هفته دیگر تمدید شود؛ با این حال، او برای دستیابی به حدنصاب لازم در کنست با موانع جدی روبه‌رو است. دو مسیر اصلی برای تشکیل کابینه؛ ائتلاف شکننده یا کابینه اقلیت آیزنکوت برای عبور از بن‌بست سیاسی دو مسیر اصلی پیش رو دارد. گزینه نخست، تشکیل کابینه اقلیت است؛ کابینه‌ای که برای آغاز فعالیت خود لزوماً به حمایت اکثریت مطلق ۶۱ نماینده نیاز ندارد، اما برای جلوگیری از فروپاشی ناچار است به پشتوانه متزلزل دیگر احزاب متکی باشد. در شرایطی که فضای سیاسی در اسرائیل به‌شدت متشتت و قطبی شده است، اتکا به حمایت‌های مقطعی می‌تواند کابینه این رژیم را در برابر هر بحران سیاسی کاملاً آسیب‌پذیر کند. مسیر دوم، تشکیل کابینه‌ای با مشارکت احزاب گوناگون است. در این سناریو، آیزنکوت باید بخشی از نیروهای اردوگاه مقابل از جمله اعضای لیکود و جریان‌های هم‌پیمان نتانیاهو را برای پیوستن به کابینه متقاعد کند. این گزینه نیز با چالش‌های بنیادین روبه‌رو است. در اردوگاه رقبای نتانیاهو اختلاف‌نظرهای عمیقی درباره ترکیب کابینه آینده وجود دارد و برخی چهره‌ها از جمله آویگدور لیبرمن تلاش می‌کنند جریان‌های افراطی ارتدوکس و احزاب حریدی را به ائتلاف نزدیک کنند. با این حال، اختلاف بر سر امتیازات مذهبی، قانون سربازی و سهم‌خواهی در قدرت می‌تواند مانع دستیابی به توافق شود و این مسیر را با بن‌بست مواجه سازد. احزاب عربی و حریدی‌ها؛ گزینه‌هایی با موانع ساختاری مسئله تعامل با احزاب عربی یکی از پیچیده‌ترین گره‌های پیش روی آیزنکوت است. فضای سیاسی رژیم به‌گونه‌ای است که اغلب احزاب صهیونیستی برای فاصله گرفتن از همکاری رسمی با جریان‌های عربی با یکدیگر رقابت می‌کنند. به همین دلیل، ورود این احزاب به کابینه یا حتی اتکا به حمایت‌های بیرونی آن‌ها با موانع سیاسی و ایدئولوژیک سختی مواجه است. در مقابل، مسئله حریدی‌ها و معافیت آن‌ها از قانون سربازی اجباری نیز از محورهای چالش‌برانگیز در رایزنی‌های احتمالی خواهد بود. اختلاف بر سر قانون خدمت نظامی و تعیین چارچوبی برای حضور این گروه‌ها در ارتش، سال‌هاست مناسبات داخلی اسرائیل را ملتهب کرده است؛ موضوعی که به شکافی گسترده میان ارتدوکس‌ها و سکولارها پیرامون تقسیم وظایف و امتیازات بدل شده است. در کنار این اختلاف‌ها، چالش هویتی عمیق‌تری نیز پیرامون ماهیت این ساختار و جایگاه ساکنان اصلی و ساکنان عرب وجود دارد. اگرچه آیزنکوت با شعارهای فریبنده بر تضمین حقوق مدنی مانور می‌دهد، اما منتقدان به تناقض میان خصلت نژادپرستانه و ساختار اشغالگرانه با واقعیت زیست جمعیت پرشمار فلسطینی‌ها و اعراب مسلمان و مسیحی اشاره دارند. بن‌گویر و اسموتریچ؛ آینده راست افراطی چه خواهد شد؟ آینده چهره‌های تندرو نظیر ایتامار بن‌گویر و بتسلئیل اسموتریچ به یکی از متغیرهای مهم در معادلات تشکیل کابینه بدل شده است. بنیامین نتانیاهو برای هرگونه بازگشت به قدرت همچنان به حمایت این جریان نیاز دارد و کنار گذاشتن آن‌ها برای او آسان نیست؛ چراکه نتانیاهو دستیابی به کرسی‌های لازم را بدون اتکا به احزاب تندرو عملاً ناممکن می‌بیند. بن‌گویر نیز با محاسبه احتمال ناکامی آیزنکوت و بازگشت مأموریت به نتانیاهو، می‌کوشد جایگاه خود را تثبیت کرده و نفوذ جریان افراطی را گسترش دهد. از این رو، سرنوشت سیاسی او و اسموتریچ تا حد زیادی به فرجام مأموریت آیزنکوت گره خورده است. اگر آیزنکوت نتواند کابینه تشکیل دهد، نتانیاهو بار دیگر بخت نخست تصاحب قدرت خواهد بود و در چنین فرضی، بن‌گویر و اسموتریچ فرصت مجددی برای سهم‌خواهی و تحمیل نظرات افراطی خود خواهند داشت. بنابراین، مأموریت آیزنکوت صرفاً رقابتی برای کنار زدن نتانیاهو نیست؛ بلکه آزمونی برای سنجش شکنندگی و توان اردوگاه رقیب در ارائه جایگزینی پایدار در برابر جریان راست‌گرا محسوب می‌شود. آیا آیزنکوت راهبرد تقابلی تل‌آویو را تغییر می‌دهد؟ یکی از محورهای مورد توجه این است که آیا نخست‌وزیری آیزنکوت می‌تواند تغییری در محاسبات و سیاست‌های جنگ‌طلبانه صهیونیستی در سطح منطقه ایجاد کند یا خیر. واقعیت آن است که جابه‌جایی مهره‌ها در رأس هرم سیاسی، به معنای دگرگونی بنیادین در ماهیت تل‌آویو نخواهد بود. آیزنکوت با سابقه نظامی و فرماندهی در ارتش، دیدگاه‌هایی دارد که کاملاً منطبق با دکترین امنیتی و ساختار نظامی اسرائیل است؛ بنابراین تمایز کابینه احتمالی او با نتانیاهو بیش از آنکه در اهداف کلان راهبردی باشد، در سطح تاکتیک‌ها، مدیریت ضربات و اولویت‌بندی تنش‌ها بروز خواهد کرد. با این حال، ممکن است آیزنکوت در صورت روی کار آمدن، برای مهار جبهه‌های پرهزینه فرسایشی، محدود کردن تنش‌ها و سامان‌دادن به ناکامی‌های نظامی در مواجهه با جبهه مقاومت تلاش کند تا دامنه بحران‌های گریبان‌گیر تل‌آویو را مهار سازد. همچنین روی کار آمدن احتمالی آیزنکوت اگرچه ممکن است شیوه مدیریت بحران‌ها را تا حدی دستخوش تغییر کند، اما تغییری در رویکرد علیه مردم فلسطین ایجاد نخواهد کرد. آیزنکوت شاید رویکرد متفاوتی در بازی‌های دیپلماتیک و کاهش برخی اصطکاک‌های تاکتیکی در پیش بگیرد، اما واقعیت کارنامه او نشان می‌دهد که تجاوزات در غزه، اشغالگری در کرانه باختری و تضییع سیستماتیک حقوق فلسطینی‌ها جزو اصول ثابت است و صرفاً نحوه نمایش آن دچار تغییر می‌شود.