خبر فوری
الجزیره به نقل از رسانه‌های آمریکایی: گسترش پیامدهای سیاسی جنگ علیه ایران در آمریکا؛ از دشواری پایان دادن به درگیری‌ها تا تنش میان ترامپ و ونس و تأثیر این تحولات بر نامزدی «جی دی» در انتخابات ریاست‌جمهوری/ ونس ناچار خواهد شد میان دو گزینه یکی را انتخاب کند؛ یا دفاع از ترامپ یا انتقاد از او؛ در هر دو حالت هم با حمله رئیس‌جمهور آمریکا مواجه خواهد شد ترامپ: سفر چین عالی بود/ بدون زلنسکی تصمیمی درباره اوکراین نخواهم گرفت سی‌ان‌ان‌: جمهوری‌خواهان اطراف روبیو، در حال برنامه‌ریزی برای کشاندن او به رقابت‌های انتخابات ۲۰۲۸ هستند/ روبیو که از تبدیل شدن به چهره اصلی جنگ علیه ایران خودداری کرده، رویکرد صبر و انتظار را در پیش گرفته/ شاید هم روبیو و ونس به عنوان نامزد‌هایی قدرتمند تلقی نشوند، زیرا برخی جمهوری‌خواهان خارج از دولت اعلام کرده‌اند که در انتخابات ریاست‌جمهوری نامزد خواهند شد روایت ظریف از خطای آمریکا در جنگ با ایران ایران و آمریکا وارد «جنگ منجمد» شدند! آیا نتانیاهو به دنبال عملیات مخفی در ایران است؟
اسلایدبین المللفوری

روایت ظریف از خطای آمریکا در جنگ با ایران

«محمد جواد ظریف» وزیر اسبق امور خارجه روز پنجشنبه ۲۸ آبان، در نشست رونمایی و بررسی کتاب «تاریخ یک همسایگی؛ روابط ایران و عراق در گذر زمان» گفت: آغازکنندگان جنگ‌ها، معمولاً پیش از آنکه راه درست را انتخاب کنند، همه اشتباهات ممکن…

«محمد جواد ظریف» وزیر اسبق امور خارجه روز پنجشنبه ۲۸ آبان، در نشست رونمایی و بررسی کتاب «تاریخ یک همسایگی؛ روابط ایران و عراق در گذر زمان» گفت: آغازکنندگان جنگ‌ها، معمولاً پیش از آنکه راه درست را انتخاب کنند، همه اشتباهات ممکن را مرتکب می‌شوند. متن کامل سخنرانی ظریف به شرح زیر است: من می‌خواهم درباره شباهت‌های موضوعاتی که در این کتاب مطرح شده با شرایط امروز نکاتی را بیان کنم و به برخی از مواردی اشاره کنم که خوب است در کتاب بیشتر به آنها پرداخته شود. پس از فتح خرمشهر، برای گذراندن دوره دکترا وارد دانشگاه کلمبیا در نیویورک شدم. در آن زمان، از طرف مرحوم رجایی خراسانی از من درخواست شد که به‌عنوان کارمند محلی در نمایندگی جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل متحد در نیویورک مشغول به کار شوم. نخستین موضوعی هم که به من ارجاع شد، جنگ ایران و عراق بود. از سال ۱۹۸۲، در سازمان ملل متحد شاهد ظلم‌هایی بودم که در سطح بین‌المللی به مردم ایران می‌شد. از این بابت غصه می‌خوردم و شرمنده مردم بودم که ما به‌عنوان نمایندگان آنها در خارج از کشور، نتوانسته بودیم آن‌گونه که شایسته مردم است، از حقوقشان دفاع کنیم. ورود من به نمایندگی ایران در نیویورک هم‌زمان با آزادی خرمشهر بود. نخستین پرسشی که برای ما مطرح شد، این بود که با شورای امنیت چه کنیم؟ در کتاب، چندین بار به‌جای «شورای امنیت»، «سازمان امنیت» نوشته شده است. درست است که شورای امنیت از سازمان امنیت یعنی ساواک دوره شاه هم بدتر است، اما به هر حال نام این نهاد شورای امنیت است! البته در برخی موارد هم درست نوشته‌اید، اما در مواردی آن‌قدر از شورای امنیت بدتان آمده که آن را با ساواک مقایسه کرده و «سازمان امنیت» نوشته‌اید! حق‌شان است، اما اسمشان این نیست. یکی از موضوعاتی که در کتاب کمتر به آن پرداخته شده، میزان ظلمی است که شورای امنیت در حق مردم ایران روا داشته است. من اخیراً مقاله‌ای درباره وارونه‌سازی حقوق و اخلاق بین‌المللی در قطعنامه ۲۸۱۷ نوشته‌ام؛ قطعنامه‌ای که شورای امنیت در جریان تجاوز اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران صادر کرد. این قطعنامه واقعاً شرم‌آور است؛ به همان اندازه که قطعنامه ۴۷۹ شرم‌آور بود. نکته دیگری که در کنار بحث شورای امنیت لازم می‌دانم به آن اشاره کنم، اصل ناتوانی جنگ در برآورده کردن خواسته‌های جنگ‌آوران است. در قرن بیستم و بیست‌ویکم هیچ جنگی آغاز نشده، مگر آنکه آغازکنندگان آن یا نابود شده‌اند یا دست‌کم به اهداف خود نرسیده‌اند. به همین دلیل، در سال ۱۹۲۸ کشور‌های جهان در معاهده پاریس، جنگ را غیرقانونی اعلام کردند. معمولاً حقوق بین‌الملل تابعی از سیاست بین‌الملل است. حقوق بین‌الملل خاستگاه انسان‌های ایده‌آلیست نیست بلکه منعکس کننده واقعیات است. از زمانی که جنگ از جبهه‌ها به کل جامعه گسترش یافت ــ یا به تعبیر خارجی، از زمانی که جنگ محدود به جنگ تمام‌عیار از جنگ جهانی اول تبدیل شد ــ دیگر این امکان وجود نداشت که جنگی بتواند به اهدافی که برای آن آغاز شده است، دست یابد. در افغانستان، آمریکا در سال ۲۰۰۱ جنگی را آغاز کرد و در سال ۲۰۲۱، یعنی ۲۰ سال بعد، مجبور شد با همان گروهی مذاکره کند که برای اخراج آنها از افغانستان جنگیده بود و در نهایت، زمینه بازگشت حکومت طالبان به افغانستان را فراهم کند. امروز نیز در جنگ و تجاوزی که علیه جمهوری اسلامی ایران آغاز کرده است، به تعبیر آقای اوباما، ترامپ جنگی را علیه سلاح هسته‌ای آغاز کرد که وجود نداشت و اکنون می‌خواهد تنگه هرمز را باز کند؛ تنگه‌ای که باز بود. بنابراین، جنگ این امکان را ندارد که آغازکنندگان آن را به خواسته‌هایشان برساند. با این حال، آغازکنندگان جنگ‌ها، چون دیپلمات‌ها و سیاستمداران، معمولاً پیش از آنکه راه درست را انتخاب کنند، همه اشتباهات ممکن را مرتکب می‌شوند. من به‌عنوان کسی که ۴۵ سال دیپلمات بوده‌ام و خودم هم بسیاری از این اشتباهات را مرتکب شده‌ام، می‌خواهم به یکی از آنها اشاره کنم. عراق بر چه اساسی به ایران حمله کرد؟ بر این اساس که تصور می‌کرد به یک پیروزی سریع دست خواهد یافت. در آن زمان نیز، همانند امروز که برخی از خارج‌نشینان به آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها وعده پیروزی سریع می‌دهند، اویسی، بختیار و دیگران به صدام وعده داده بودند که به‌سرعت پیروز خواهد شد. چرا شورای امنیت نخستین قطعنامه خود درباره ایران را شش روز پس از آغاز جنگ تصویب کرد؟ زیرا در آمریکا و در سطح بین‌المللی این اجماع وجود داشت که ایران ظرف یک هفته جنگ را خواهد باخت و حکومت ایران نیز در همین مدت سقوط خواهد کرد. در تجاوز ۴۰روزه نیز اگر مقاله روزنامه هاآرتص را بخوانید، متوجه می‌شوید که آمریکایی‌ها انتظار داشتند مردم بزرگی که به خیابان‌ها آمده و از کشورشان حمایت کرده بودند، ظرف چند روز علیه کشور خود قیام کنند و به جنگ پایان دهند. به همین دلیل بود که از روز هفتم جنگ ۴۰روزه، آمریکا به دنبال پایان دادن به جنگ بود. صدام هم از روز هفتم جنگ به دنبال پایان دادن به آن بود. به همین دلیل نیز قطعنامه ۴۷۹ را، که البته صددرصد به نفع عراق بود، بلافاصله پذیرفت. این اشتباه، یک اشتباه عمومی بود و فقط به صدام محدود نمی‌شد. نکته دیگری که دوستان در این کتاب به آن نپرداخته‌اند، این است که چرا قطعنامه ۴۷۹، برخلاف تمام قطعنامه‌های دیگر، از عبارت‌های کلیشه‌ای مربوط به آتش‌بس و عقب‌نشینی استفاده نمی‌کند. در قطعنامه ۴۷۹ نه واژه «آتش‌بس» وجود دارد و نه واژه «عقب‌نشینی». به‌جای آتش‌بس، عبارت «پایان درگیری» به کار رفته و هیچ اشاره‌ای هم به عقب‌نشینی نشده است. دلیل این موضوع آن است که نماینده وقت آمریکا در شورای امنیت، در جریان یکی از جلسات مذاکرات غیررسمی، فردی سیاه‌پوست به نام دونالد مکنزی بود. او در آن جلسه درباره سرزمین‌های مورد اختلاف گفت: «این سرزمین‌ها، (یعنی خوزستان عزیز ما) سرزمین‌های مورد اختلاف هستند». کسانی که چشم به آمریکا دوخته‌اند تا کشور ما را نجات دهد، باید بدانند که در آغاز جنگ تحمیلی، نماینده آمریکا در شورای امنیت، که فردی سیاه‌پوست و جانشین اندرو یانگ، مبارز آزادی‌خواه، بود، در جلسه غیررسمی این سخن را درباره سرزمین‌های ایران مطرح کرد و آنها را سرزمین‌های مورد اختلاف دانست؛ این آمریکاست. آمریکا در آن روز مانع شد که در قطعنامه، خروج نیرو‌ها به مرز‌های بین‌المللی تثبیت شود. تا زمان تصویب قطعنامه ۵۱۲، که پس از فتح خرمشهر به تصویب رسید و در شرایطی صادر شد که نگرانی‌هایی درباره ورود ایران به خاک عراق وجود داشت، هیچ اشاره‌ای به مرز‌های بین‌المللی نشده بود. به این ترتیب، شورای امنیت به مدت دو سال عملاً به مرخصی رفت و مردم ایران را در مقابله با این جنایت تنها گذاشت. امروز نیز دقیقاً شاهد تکرار همان رویکرد هستیم. درست مانند قطعنامه ۲۸۱۷، سه هفته پس از تجاوز آمریکا و اسرائیل به ایران، شورای امنیت قطعنامه‌ای صادر می‌کند؛ گویی هیچ حمله‌ای به ایران صورت نگرفته است. در این قطعنامه هیچ اشاره‌ای به حمله آمریکا و اسرائیل و همچنین حملات به میناب و لامرد نشده است. همان‌گونه که در طول هشت سال جنگ تحمیلی نیز هیچ اشاره‌ای به استفاده عراق از سلاح شیمیایی نمی‌شد. هرچه تلاش کردیم نام نامبارک صدام در این قطعنامه‌ها آورده شود، این اتفاق نیفتاد؛ این در حالی بود که شش گزارش دبیرکل سازمان ملل متحد، استفاده عراق از سلاح شیمیایی را تأیید کرده بود. نخستین‌بار در قطعنامه ۶۸۸، که چندین ماه پس از حمله عراق به کویت تصویب شد، به استفاده عراق از سلاح شیمیایی علیه کرد‌های عراقی اشاره شد. به عبارت دیگر، در تمام طول جنگ، در برابر استفاده از سلاح شیمیایی علیه مردم ایران، مردم سردشت، سربازان ایرانی و مردم عراق در حلبچه سکوت شد. حتی اسناد سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) نشان می‌دهد که پس از استفاده عراق از سلاح شیمیایی در حلبچه، رئیس سیا به اعضای این سازمان دستور داد این جنایت را به ایران نسبت دهند. قربانیان اشتباهات کشور‌های بزرگ‌تر، بسیار گسترده‌تر هستند. نقش سازمان‌های بین‌المللی نیز تغییری نکرده است. همان شورای امنیتی که در برابر تجاوز سکوت کرد، در برابر استفاده از سلاح شیمیایی و گزارش‌های دبیرکل سازمان ملل متحد نیز سکوت کرد. ببینید، افراد مختلفی درباره آغاز جنگ اظهارنظر کرده‌اند؛ اما دوستان ما نباید حرف‌های این و آن را باور کنند. گزارش رسمی دبیرکل سازمان ملل متحد تصریح می‌کند که اتفاقات متعددی رخ داده، اما هیچ‌یک از این اتفاقات، حمله گسترده عراق در ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰ به ایران را توجیه نمی‌کند. این گزارش، صریح و قاطع است؛ اما شورای امنیت سازمان ملل متحد همین گزارش را نیز نادیده گرفت. همین شورا امروز نیز همان رفتار را تکرار می‌کند. قطعنامه ۲۸۱۷ از نظر غیرحقوقی، غیراخلاقی، غیرانسانی و مغایر با منشور ملل متحد بودن، هیچ تفاوتی با قطعنامه ۴۷۹ ندارد. ماهیت همان است؛ قدرت‌های سلطه‌گر همچنان همان قدرت‌ها هستند. رفتار ما نیز باید بر این اساس استوار باشد که در بهترین شرایط ممکن، برای دفاع از منافع ملی خود اقدام کنیم. ما نه علاقه‌ای به صدام داشتیم که در نهایت با او صلح کردیم و نه علاقه‌ای به دیگران داریم. باید در بهترین شرایط برای تأمین منافع خودمان اقدام کنیم. باید بدانیم که نه در جنگ و نه در صلح، کسی از ما دفاع نمی‌کند. خودمان باید زمان‌شناس و هوشیار باشیم؛ زیرا زمان به‌سرعت از دست می‌رود. پیروزی امروز می‌تواند به شکست فردا تبدیل شود. این همان سنت الهی است که در آیه قرآن کریم آمده است: «وَتِلْکَ الْأَیَّامُ نُدَاوِلُهَا بَیْنَ النَّاسِ»؛ روزگار را میان مردم می‌گردانیم. زمان در حال گذر است. روزی ارمنستان قره‌باغ را تصرف کرد و جمهوری آذربایجان توانایی بازپس‌گیری آن را نداشت؛ اما ۲۸ سال بعد، جمهوری آذربایجان قره‌باغ را بازپس گرفت و دولت ارمنستان نیز تا آستانه سقوط پیش رفت. این همان قانون الهی و واقعیت تحولات تاریخی است. اگر امروز در جنگ دست بالا را داریم، نباید تصور کنیم که این برتری تا پایان جنگ ادامه خواهد داشت. همان‌طور که در زمان فتح فاو و عملیات فتح مجنون دست بالا را در جنگ داشتیم، این موضوع به معنای تضمین برتری تا آخرین روز جنگ نبود. این نیز باید یکی از درس‌های ما از جنگ باشد. باید این سه اصل را رعایت کنیم؛ نخست، در جنگ به هیچ‌کس اطمینان نکنیم؛ دوم، در دیپلماسی به هیچ‌کس اطمینان نکنیم؛ و سوم، تصور نکنیم که شرایط همواره یکسان باقی خواهد ماند. در بهترین شرایط، باید با تکیه بر بزرگ‌ترین سرمایه خود، یعنی مردم، از فرصت‌ها برای خروج از شرایط جنگی استفاده کنیم. مردم در جنگ عراق، در جنگ اخیر و در فاصله ۴۰ سال میان این دو جنگ نشان داده‌اند که بزرگ‌ترین سرمایه کشور هستند. باید با اتکا به همین سرمایه، بهترین زمان را برای خروج از وضعیت جنگی انتخاب کنیم. ان‌شاءالله که چنین خواهد شد. نشست رونمایی و بررسی کتاب «تاریخ یک همسایگی؛ روابط ایران و عراق در گذر زمان» نوشته فیاض زاهد و روشنک ماسوری روز پنج‌شنبه ۲۸ آبان، ساعت ۱۶:۳۰، در کافه‌کتاب نشر ثالث برگزار شد. در این نشست، محمدجواد ظریف، محمد ماذن زیدی، سیدمحمدکاظم سجادپور و حسین علایی سخنرانی کردند. دبیری نشست را مجید تفرشی برعهده داشت.

نویسنده

wetosadmin

دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نمی‌شود.