در ۴۷ سال، ۱۲ تریلیون تن یخ از صفحات یخی زمین از بین رفته است

دو صفحه یخی بزرگ زمین طی تنها ۴۷ سال، بیش از ۱۲ تریلیون تن یخ از دست داده‌اند؛ این موضوع بر اساس گزارش مهمی است که ۵۸ دانشمند از مؤسسات مختلف سراسر جهان در تهیه آن مشارکت داشته‌اند. به گزارش انتخاب و به نقل از ساینس الرت؛ داده‌ها نشان می‌دهند از سال ۱۹۷۹ تاکنون، ذوب و از دست رفتن یخ از صفحات یخی گرینلند و جنوبگان در مجموع حدود ۳۱.۴ میلی‌متر به سطح آب‌های جهان افزوده است. این گروه تحقیقاتی ۴۲ بررسی مستقل درباره صفحات یخی را با یکدیگر تلفیق کرده و برای این کار از داده‌های به‌دست‌آمده از ۲۷ مأموریت ماهواره‌ای استفاده کرده است. نتیجه این پژوهش می‌تواند یکی از دقیق‌ترین و قابل‌اعتمادترین سوابق بلندمدت موجود درباره صفحات یخی زمین باشد؛ گزارشی که تغییرات این دو صفحه یخی عظیم را در طول نزدیک به پنج دهه بررسی می‌کند. سوابق ماهواره‌ای مربوط به صفحه یخی گرینلند به سال ۱۹۷۲ بازمی‌گردد و داده‌های مربوط به صفحه یخی جنوبگان از سال ۱۹۷۹ در دسترس است. پژوهشگران در گزارش خود تأکید کرده‌اند که ارزیابی آنها فقط تغییرات جرم صفحات یخی را در نظر می‌گیرد که مستقیماً به افزایش سطح آب دریاها منجر می‌شود. بنابراین، کاهش ضخامت یا عقب‌نشینی یخ‌های شناور و همچنین عقب‌نشینی یخ‌هایی که روی بستری پایین‌تر از سطح دریا قرار دارند، در این محاسبات لحاظ نشده است. بیشتر یخ‌ها نه به‌دلیل ذوب سطحی، بلکه با حرکت سریع یخچال‌ها از دست رفته‌اند محققان تخمین می‌زنند ۸۴ درصد از کاهش یخ به تغییرات و عدم تعادل در پویایی یخچال‌ها مربوط است؛ به‌ویژه در مناطقی که یخچال‌ها به اقیانوس می‌رسند. «بیش از چهارپنجم یخ از دست‌رفته، به‌جای اینکه در سطح زمین ذوب شود، توسط یخچال‌هایی که با سرعت بیشتری حرکت می‌کنند وارد اقیانوس شده است. این موضوع نشان می‌دهد روند بلندمدت کنونی، عمدتاً نتیجه واکنش پویای صفحات یخی به گرم‌تر شدن اقیانوس‌هاست.» این توضیح را اینس اوتوساکا، نویسنده اصلی مطالعه و یخچال‌شناس دانشگاه نورثامبریا در بریتانیا، ارائه کرده است. ۱۶ درصد باقی‌مانده از کاهش یخ به شرایط جوی مربوط می‌شود؛ عواملی مانند ذوب شدن سطحی یخ و میزان بارش برف. با ادامه انتشار گازهای گلخانه‌ای در جو بر اثر سوزاندن سوخت‌های فسیلی، اقیانوس‌ها بخش عمده گرمایی را که در نهایت در سامانه اقلیمی زمین به دام می‌افتد، جذب می‌کنند. هرچه انرژی گرمایی بیشتری وارد اقیانوس‌ها شود، آب آنها گرم‌تر و جریان‌های اقیانوسی نیز فعال‌تر می‌شوند. گرمایش اقیانوس‌ها به یخچال‌های گرینلند نزدیک‌تر شده است در گرینلند، این روند پدیده‌ای را که به آن «اقیانوس اطلس‌شدن» یا Atlantification گفته می‌شود، تشدید کرده است. در این فرایند، آب‌های گرم‌تر اقیانوس اطلس بیش از گذشته به سمت شمال نفوذ می‌کنند و به دومین صفحه یخی بزرگ جهان نزدیک می‌شوند. در جنوبگان، بزرگ‌ترین صفحه یخی زمین نیز جریان‌های اقیانوسی پیرامون این قاره در حال تقویت هستند؛ عاملی که با وزش بادهای شدیدتر و گرم‌تر شدن آب‌ها ارتباط دارد. این جریان‌ها با انتقال آب‌های گرم‌تر به سمت صفحات یخی در دو سوی زمین، گرما را از زوایای مختلف به یخچال‌ها می‌رسانند و حتی به زیر آنها نفوذ می‌کنند. تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهند که چگونه یخ از یخچال یاکوبشاون در گرینلند به سمت اقیانوس منجمد شمالی حرکت می‌کند. این تصاویر مربوط به سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ هستند؛ یعنی دوره‌ای پس از بازه زمانی مورد بررسی در این پژوهش. با این حال، آنها نمونه روشنی از چگونگی از دست رفتن یخ در محل اتصال یخچال‌ها به اقیانوس ارائه می‌کنند. کاهش یخ با سرعت بیشتری ادامه دارد سرعت از دست رفتن یخ از دهه ۱۹۹۰ به‌طور چشمگیری افزایش یافته و تاکنون نشانه‌ای از معکوس شدن این روند دیده نشده است. با این حال، اگر فقط سوابق سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ را بررسی کنیم، ممکن است تصور کنیم وضعیت در شبه‌جزیره جنوبگان به ثبات رسیده است. اوتوساکا در گفت‌وگو با «سث بورنستاین» از Phys.org توضیح داده است که این وضعیت ظاهراً فقط بازتابی از تغییرات کوتاه‌مدت آب‌وهوایی بوده است؛ به‌ویژه بارش برف بی‌سابقه در شرق جنوبگان. او همچنین گفته است اندازه‌گیری‌هایی که از سال ۲۰۲۳ به بعد انجام شده اما هنوز منتشر نشده‌اند، نشان می‌دهند روند شتاب‌گیرنده از دست رفتن یخ دوباره از سر گرفته شده است. دیه‌گو فرناندز از آژانس فضایی اروپا، که در این پژوهش مشارکت نداشته، می‌گوید: «این یافته‌ها اهمیت اساسی همکاری علمی بین‌المللی را برای مقابله با تغییرات بزرگ محیط‌زیستی زمانه ما نشان می‌دهند.» یافته‌های این پژوهش در آینده به دانشمندان کمک خواهد کرد تا افزایش سطح آب دریاها را با دقت بیشتری پیش‌بینی کنند؛ موضوعی که می‌تواند اهمیت تصمیم‌های فوری برای آینده سیاره ما را بیش از پیش آشکار کند. نتایج این پژوهش در نشریه Scientific Data منتشر شده است.