جمجمه‌های کشف‌شده در کنار نخستین پادشاهان مصر، شواهدی از قربانی‌کردن انسان‌ها نشان می‌دهند

شاید شنیده باشید که در مصر باستان، پادشاهان و افراد سلطنتی گاهی همراه با افرادی دفن می‌شدند که برای خدمت به آنها در زندگی پس از مرگ قربانی شده بودند؛ اما باستان‌شناسان تاکنون در مورد این موضوع مطمئن نبوده‌اند. به گزارش انتخاب و به نقل از ساینس‌الرت؛ وقتی «فلیندرز پتری»، مصرشناس بریتانیایی، در دهه ۱۹۲۰ مقبره‌های اطراف آرامگاه پادشاهان نخستین دودمان مصر را کاوش کرد، بقایای افراد بسیار زیادی پیدا کرد؛ در برخی موارد تعداد آنها به صدها نفر می‌رسید. پتری احتمال داد این افراد اندکی پس از مرگ پادشاهان قربانی شده باشند؛ روشی که به آن «قربانی‌کردن خادمان» گفته می‌شود. با این حال، او نتوانست شواهدی درباره نحوه مرگ این افراد پیدا کند و همین موضوع باعث شد این نظریه برای سال‌ها محل تردید باشد. اکنون «رزلین کمپبل»، باستان‌شناس دانشگاه پوردو در آمریکا، با استفاده از روش‌های پزشکی قانونی مدرن دوباره این بقایا را بررسی کرده است. او دریافت که ۱۸ مورد از ۴۶ جمجمه‌ای که پتری حفظ کرده و به انگلستان منتقل کرده بود، آثار جراحت‌هایی دارند که می‌توانسته‌اند مرگبار باشند. این جمجمه‌ها در اطراف مجموعه‌های تدفینی سلطنتی منطقه «اُم‌القب» در ابیدوس کشف شده‌اند؛ جایی که نخستین پادشاهان مصر در آن دفن شده‌اند. این پادشاهان در فاصله حدود ۳۰۷۸ تا ۲۹۰۰ پیش از میلاد حکومت می‌کردند. برخی از قبرهای اطراف آرامگاه‌های سلطنتی دارای نام و عنوان رسمی بودند و نشان می‌دادند افرادی که در آنها دفن شده‌اند، از مقام‌های رده پایین یا متوسط و همچنین صنعتگران بوده‌اند. کمپبل می‌گوید هر یک از این قبرها اتاقکی ساده بوده که در کنار ده‌ها قبر دیگر قرار داشته است. برخی افراد تابوت ساده‌ای داشتند و در بیشتر قبرها نیز وسایلی مانند ظروف سفالی، ابزارهای مسی، نوک سلاح‌ها یا پیکره‌های کوچک عاجی پیدا شده است. کمپبل طی چند سال گذشته جمجمه‌های این افراد را دوباره بررسی کرده و شایع‌ترین آسیب، شکستگی‌های خطی روی استخوان جمجمه بوده است؛ نوعی آسیب که معمولاً در اثر ضربه با اجسام پهن و نسبتاً سنگین ایجاد می‌شود. در چند جمجمه نیز آثار ضربه با اجسام تیز دیده شد؛ از جمله جراحتی نفوذی در کنار سر و جراحتی ناشی از ضربه شدید به ناحیه چشم. کمپبل می‌گوید ممکن است برخی از این افراد به دلایل طبیعی مرده و سپس در کنار آرامگاه‌های سلطنتی دفن شده باشند، اما شواهد نشان می‌دهد تعداد قابل‌توجهی از آنها هنگام مرگ دچار آسیب‌های شدید شده بودند. به بیان ساده‌تر، احتمال زیادی وجود دارد که برخی از این افراد عمداً و بر اثر ضربات شدید به سر کشته شده باشند. پتری نیز معتقد بود بسته شدن تعداد زیادی از قبرها در یک زمان، احتمال مرگ طبیعی این افراد و دفن جداگانه آنها را کاهش می‌دهد. همچنین ارتباط برخی از آنها با دربار سلطنتی و دفن سریع تعداد زیادی از افراد، او را به این نتیجه رسانده بود که این قبرها احتمالاً مربوط به قربانی‌کردن خادمان برای همراهی پادشاه در زندگی پس از مرگ بوده‌اند. یافته‌های جدید، شواهد بیشتری در حمایت از این نظریه ارائه می‌کند؛ یعنی ممکن است برخی از این افراد هنگام مرگ پادشاه قربانی شده باشند، با این باور که در زندگی پس از مرگ نیز به خدمت او ادامه خواهند داد. اگر این نظریه درست باشد، نشان می‌دهد چنین رسم هولناکی از نخستین دوره‌های تمدن مصر باستان وجود داشته است. پژوهشگر احتمال می‌دهد برخی از این افراد ممکن است داوطلبانه برای رسیدن به جایگاه یا زندگی جاودانه جان خود را از دست داده باشند، اما برخی دیگر احتمالاً انتخاب یا حتی مجبور به این کار شده‌اند. این پژوهش در مجله Frontiers in Environmental Archaeology منتشر شده است.