تحلیل هاآرتص: آیا نتانیاهو در حال برنامه‌ریزی برای حمله علیه ایران در آستانه انتخابات اسرائیل است؟ / شکست در انتخابات یعنی محکومیت او در دادگاه و سپس زندان

هاآرتص نوشت: آیا بنیامین نتانیاهو در حال آماده‌سازی یک «غافلگیری اکتبر» در عرصه نظامی است تا بر انتخابات تأثیر بگذارد؟ با توجه به موج اظهارات و افشاگری‌هایی که از محافل نزدیک به نخست‌وزیر منتشر می‌شود، به نظر می‌رسد که دست‌کم چنین ایده‌ای در حال بررسی است. به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: وضعیت حزب لیکود، بر اساس نظرسنجی‌ها، چندان مطلوب نیست. به‌جز چند نظرسنجی که حامیان نتانیاهو انجام داده‌اند و معمولاً ارزیابی‌های خود را مطابق با آنچه احتمال می‌دهند به نفع نخست‌وزیر باشد تغییر می‌دهند، بیشتر رسانه‌ها پیش‌بینی می‌کنند که در بهترین حالت برای نتانیاهو، دو بلوک سیاسی به نتیجه‌ای برابر دست پیدا کنند. حتی چنین نتیجه‌ای نیز تنها به لطف یک موفقیت عمده نتانیاهو حاصل شده است: کارزار مشروعیت‌زدایی از احزاب عربی که باعث شده این احزاب در محاسبات مربوط به بلوک مخالفان دولت به شمار نیایند. با توجه به این شرایط، هدف اصلی نتانیاهو کاملاً روشن است: ایجاد بن‌بست سیاسی که به او اجازه دهد تا زمان برگزاری انتخابات دیگری، همچنان ریاست دولت موقت را بر عهده داشته باشد. او هم‌زمان ممکن است امکان کشاندن احزاب مخالف به یک دولت وحدت ملی را نیز بررسی کند. جنگ می‌تواند معادلات انتخاباتی را تغییر دهد انتخاباتی که در آن مسائل نظامی نقش برجسته‌ای داشته باشند، به‌ویژه اگر یک وضعیت اضطراری امنیتی در یکی از جبهه‌ها یا چند جبهه ایجاد شود، می‌تواند تمام معادلات را بر هم بزند. در سناریویی افراطی، چنین وضعیتی حتی ممکن است به تعویق چندماهه انتخابات منجر شود. نتانیاهو چیزی برای از دست دادن ندارد. از نگاه او، شکست در انتخابات و از دست دادن قدرت یک فاجعه است؛ نه‌فقط برای کشور یا حزبش، بلکه بیش از هر چیز برای خودش. برداشت افرادی که در سال‌های اخیر با نتانیاهو گفت‌وگو کرده‌اند، این است که او متقاعد شده شکست انتخاباتی به محکومیتش در پرونده کیفری منجر خواهد شد. این امر می‌تواند به زندانی شدن او در زندان معاسیا‌هو بینجامد؛ با وجود سن بالایش و برخلاف پیش‌بینی بسیاری از تحلیلگران حقوقی که انتظار دارند او در چنین شرایطی به‌سرعت با دادستانی به توافقی برای پذیرش اتهامات در ازای مجازاتی سبک‌تر دست پیدا کند. اگر یک چیز از رفتارها و اظهارات اخیر نتانیاهو روشن باشد، این است که او برای دور ماندن از سلول زندان معاسیا‌هو، از هیچ ترفند، دست‌کاری یا دروغی دریغ نخواهد کرد. نتانیاهو طی چند هفته گذشته بارها درباره خطر تشدید تنش‌های امنیتی صحبت کرده است. او روز چهارشنبه مدعی شد نشانه‌های فزاینده‌ای وجود دارد که دشمنان اسرائیل در آستانه انتخابات برای انجام اقداماتی توطئه می‌کنند. هم‌زمان، باراک راوید، خبرنگار واشنگتن شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل، گزارش داد که نتانیاهو درباره احتمال حمله اسرائیل به ایران، به‌صورت مستقل یا با مشارکت آمریکا، با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، گفت‌وگو کرده است. بر اساس این گزارش، ترامپ به نتانیاهو گفته است خود را برای چنین سناریویی آماده کند، اما چراغ سبزی برای حمله نداده است. ایال زامیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، روز چهارشنبه در جریان بازدید از مقر فرماندهی مرکزی ارتش گفت احتمال تشدید تنش‌های امنیتی در منطقه «با توجه به تعدد هشدارها در تمام جبهه‌ها و حساسیت مقطع کنونی» افزایش یافته است. در روزهای اخیر، سامانه‌های ارتش اسرائیل واقعاً در وضعیت آماده‌باش دفاعی بالاتری قرار گرفته‌اند و اقدامات مقدماتی اولیه نیز انجام شده است. از زمانی که ترامپ در اوایل ماه اوت به‌طور ناگهانی حمله آمریکا به ایران را لغو کرد، به‌جای اقدام نظامی، تحریم‌های اقتصادی علیه حکومت تهران را در پیش گرفت؛ تا اینکه در همین هفته بار دیگر به تهدیدهای نظامی روی آورد. رئیس‌جمهور آمریکا پنهان نمی‌کند که از جنگ با ایران بیزار است؛ جنگی که اکنون با شدت کم و به‌صورت محدود ادامه دارد. تا همین اواخر، رویکرد ترامپ پرهیز از حمله به ایران، دست‌کم تا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا بود؛ انتخاباتی که یک هفته پس از انتخابات کنست اسرائیل برگزار می‌شود. در کنار ناکامی آمریکا در تعیین تکلیف جنگ و تحمیل توافقی با امتیازات گسترده از سوی ایران اکنون نگرانی دیگری نیز مطرح شده است: اطلاعات اطلاعاتی اخیر درباره تمرکز تهران بر جنبه‌های مختلف برنامه هسته‌ای و صنعت موشک‌های بالستیک خود. تصمیم برای حمله به ایران به ترامپ و زامیر بستگی دارد نتانیاهو بار دیگر اطلاعات و ارزیابی‌های اطلاعاتی را به شکلی تفسیر می‌کند که در خدمت اهداف سیاسی‌اش باشد. منابع امنیتی مختلفی که روزنامه هاآرتص با آن‌ها مشورت کرده است، معتقدند هیچ توجیهی برای آغاز یک عملیات نظامی فوری در ۱۱ روز باقی‌مانده تا انتخابات وجود ندارد. اتفاقات بعدی عمدتاً به دو نفر بستگی دارد: ترامپ و زامیر. بدون موافقت آن‌ها، حمله‌ای انجام نخواهد شد. ترامپ فاصله مشخصی با نتانیاهو حفظ کرده و تاکنون از ابراز حمایت علنی از او در آستانه انتخابات اسرائیل خودداری کرده است. ظاهراً یکی از دلایل این رویکرد، ناامیدی ترامپ از پیش‌بینی‌های نادرست نتانیاهو درباره آسان بودن سرنگونی حکومت تهران است؛ پیش‌بینی‌هایی که عمدتاً در دیدار دو رهبر در کاخ سفید در ۱۱ فوریه مطرح شده بود. با این حال، نمی‌توان از نفوذ گسترده‌ای که نتانیاهو تا پیش از پیچیده شدن اوضاع در آخرین مرحله جنگ ایران بر ترامپ داشت، چشم‌پوشی کرد. در مورد زامیر نیز باید گفت که او سابقه به تعویق انداختن اجرای درخواست‌های نتانیاهو و کابینه امنیتی را دارد، به‌ویژه زمانی که با این درخواست‌ها موافق نبوده است؛ همان‌طور که در تابستان ۲۰۲۵ اتفاق افتاد. در آن زمان، نخست‌وزیر به‌جای پیشبرد توافق نهایی برای آزادی گروگان‌ها، بر تصرف شمال نوار غزه اصرار داشت. در ادامه، نتانیاهو برخلاف نظر فرماندهان ارشد امنیتی، دستور ترور رهبران حماس در قطر را صادر کرد. این عملیات شکست خورد، ترامپ به‌شدت خشمگین شد و یک ماه بعد، نتانیاهو را وادار به پذیرش توافق نهایی کرد. اگر موضع زامیر و اقدام‌های میدانی او برای به تأخیر انداختن عملیات نظامی نبود، چنین اتفاقی رخ نمی‌داد. مشکل اینجاست که در مورد ایران، انتخاب دوگانه است: یک یا صفر. به تعویق انداختن اقدامات در این پرونده کارساز نخواهد بود. اگر دولت دستور حمله صادر کند و زامیر مشکوک شود که انگیزه اصلی این تصمیم صرفاً ترس نتانیاهو از شکست در انتخابات است، او ناچار خواهد بود این موضوع را علناً مطرح کند و اقداماتی انجام دهد که هیچ رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل پیش از او انجام نداده است. او در موقعیتی بسیار دشوار گرفتار خواهد شد. احتمال اقدام نظامی پس از انتخابات نیز وجود دارد پنجره تصمیم‌گیری درباره اقدام نظامی علیه ایران ممکن است پس از انتخابات نیز باز بماند. در ماه مه ۲۰۲۱، جبهه غزه در قالب عملیات «نگهبان دیوارها» شعله‌ور شد؛ درست در مقطعی که نتانیاهو پس از پایان یافتن یک انتخابات دیگر با نتیجه‌ای تقریباً برابر، برای تشکیل دولت جدید با نفتالی بنت و یائیر لاپید رقابت می‌کرد. ایجاد هرج‌ومرج امنیتی در صورت تکرار نتیجه‌ای غیرقاطع در انتخابات کنونی، تشکیل ائتلاف جدید به رهبری گادی آیزنکوت و بنت را دشوار خواهد کرد؛ به‌ویژه اگر آن‌ها برای تشکیل دولت به حمایت احزاب عربی، حتی از خارج ائتلاف، نیاز داشته باشند. در همین حال، خشونت فزاینده در کرانه باختری همچنان ادامه دارد. اکنون که فصل برداشت زیتون آغاز شده است، تقریباً هیچ روزی بدون حملات خشونت‌آمیز شهرک‌نشینان افراطی علیه کشاورزان فلسطینی سپری نمی‌شود. ارتش اسرائیل که عملکرد ضعیف خود را در این زمینه، از جمله در سطح رئیس ستاد کل، به نمایش گذاشته است، تقریباً هیچ اقدامی برای مهار این پدیده انجام نمی‌دهد. پلیس، سازمان امنیت داخلی اسرائیل، شین‌بت، و دفاتر هماهنگی و ارتباطات منطقه‌ای وزارت دفاع در سرزمین‌های اشغالی نیز همگی در این رسوایی سهیم هستند. هیچ دلیلی وجود ندارد که تصور کنیم اوضاع در کرانه باختری و بیت‌المقدس شرقی در آستانه انتخابات آرام خواهد شد. برعکس، احتمالاً کسی به این نتیجه خواهد رسید که ایده‌ای به‌ظاهر درخشان در اختیار دارد: شعله‌ور کردن بحرانی بزرگ‌تر با این امید که بر فضای سیاسی تأثیر بگذارد. بی‌تفاوتی و انفعال دادخواست افترا که رونن بار، رئیس پیشین شین‌بت، روز چهارشنبه علیه نتانیاهو ثبت کرد، همراه با اسنادی که به آن پیوست شده‌اند، همچون گام نخست در مسیر تشکیل یک کمیسیون تحقیق دولتی در آینده به نظر می‌رسد. این دقیقاً همان چیزی است که نتانیاهو از زمان هفتم اکتبر، هر روز و با تمام ابزارهای در اختیارش با آن مقابله کرده است. بار برای نخستین بار، هشدارهایی را که از نوامبر ۲۰۲۲، پس از پیروزی انتخاباتی نتانیاهو و پیش از تشکیل دولت راست‌گرای او، تا اوایل اکتبر ۲۰۲۳ به نخست‌وزیر داده بود، با چنین جزئیاتی ارائه کرده است. او به بیش از ۲۰ مورد اشاره می‌کند که بسیاری از آن‌ها بر ضرورت برخورد قاطع با حماس در نوار غزه تأکید دارند. بار تنها کسی نبود که به نتانیاهو هشدار داده بود. برخی از موارد مطرح‌شده در متن دادخواست افترا تکان‌دهنده‌اند. به گفته بار، نتانیاهو در ژوئیه ۲۰۲۳ یک سند برنامه‌ریزی راهبردی را که به او ارائه شده بود رد کرد. این سند شامل توصیه‌هایی برای حمله به رهبری حماس بود. دلیل نتانیاهو این بود که رئیس شین‌بت وارد حوزه‌ای شده که در حیطه اختیارات او نیست و با این کار، مبانی حکمرانی دموکراتیک را تضعیف کرده است. در مورد دیگری، نخست‌وزیر نسبت به ازسرگیری ترورها ابراز نگرانی کرده بود؛ استدلال او این بود که چنین اقدامی ممکن است به تلاش‌هایی برای آسیب رساندن به خودش و خانواده‌اش منجر شود. به گفته بار، افرادی در دولت از انتقال کنترل شهرهای فلسطینی در کرانه باختری به حماس، به‌جای تشکیلات خودگردان فلسطین، حمایت می‌کردند. تصویر کلی حاصل از این اسناد، که با نقل‌قول‌ها و تاریخ‌های مشخص پشتیبانی می‌شوند، نشان‌دهنده بی‌تفاوتی و انفعال نتانیاهو در برابر خطری است که حماس ایجاد می‌کرد؛ آن هم با وجود هشدارهایی که دریافت کرده بود. اسناد بار همچنین ادعاهای حامیان نتانیاهو را زیر سؤال می‌برد؛ حامیانی که استدلال می‌کنند چهار نامه ارسالی از سوی سرتیپ آمیت ساعر، رئیس بخش تحقیقات اطلاعات نظامی ارتش اسرائیل، در آستانه جنگ، همگی صرفاً درباره حزب‌الله و جبهه شمالی هشدار داده بودند. این دادخواست در واکنش به پیامی در شبکه اجتماعی ایکس ثبت شده است که نتانیاهو در ۲۸ سپتامبر منتشر کرد. او در آن پیام به‌شدت به بار حمله کرده و به‌طور ضمنی نظریه‌های توطئه‌ای را درباره خیانت در داخل شین‌بت در آستانه کشتار هفتم اکتبر مطرح کرده بود. به گفته بار، این پیام آخرین قطره‌ای بود که کاسه صبر او را لبریز کرد؛ آن هم پس از آنکه طی چند سال گذشته، حملات و اتهام‌زنی‌های مکرر نتانیاهو، خانواده‌اش و نزدیکانش را نادیده گرفته بود. نمی‌توان زمان‌بندی این دادخواست را نادیده گرفت. بار در آستانه انتخابات، در واکنش به تلاش نتانیاهو برای بدنام کردن او، اقدامی قاطع انجام داد و اتهاماتی سنگین را وارد میدان سیاسی کرد؛ آن هم در شرایطی که نخست‌وزیر خود را از هرگونه مسئولیت در قبال فاجعه هفتم اکتبر مبرا می‌داند. باید یادآوری کرد که بار بیش از یک سال پیش استعفا داد و علناً به اشتباهات خود اعتراف کرد. بعید است اتهامات و افشاگری‌های تازه در آخرین لحظات باعث شوند شمار زیادی از رأی‌دهندگان نظر خود را تغییر دهند، از بلوک نتانیاهو فاصله بگیرند یا تصمیم بگیرند در روز انتخابات پای صندوق رأی نروند. با این حال، نمی‌توان این واقعیت را نادیده گرفت که نتانیاهو این بار، برخلاف گذشته، در کنترل دستور کار رسانه‌ها با دشواری روبه‌رو شده است. کارزار انتخاباتی همچنان تا حد زیادی حول مسئولیت‌پذیری در قبال هفتم اکتبر می‌چرخد و رویدادهای جدیدتر، از جمله حادثه مربوط به هواپیمای فلای‌دبی، نیز توجه‌ها را به ناکامی‌های دولت در مدیریت امور جلب کرده‌اند. پرونده اوریخ و افشاگری‌های مربوط به قطر این تحولات با پرونده یوناتان اوریخ نیز هم‌زمان شده است؛ مشاور نزدیک و ارشد نتانیاهو که یک رخنه امنیتی جدی ایجاد کرد. این رخنه باعث شد مکاتبات او در پیام‌رسان‌ها در اختیار افرادی قرار گیرد که با او خصومت دارند. افشاگری‌ها که رسانه‌های جریان اصلی تنها به‌صورت غیرمستقیم آن‌ها را پوشش می‌دهند، تصویری از سازوکار پیچیده شبکه‌ای ارائه می‌کنند که در خدمت نتانیاهو فعالیت می‌کند. هم‌زمان، بخش‌های بیشتری از اطلاعات مربوط به تحقیقات کیفری درباره مشاوران نتانیاهو در پرونده قطر افشا می‌شود؛ از جمله ادعاهایی مبنی بر اینکه ارتباط با قطری‌ها تا ماه‌ها پس از کشتار هفتم اکتبر ادامه داشته است. نتانیاهو که کارزار گسترده‌ای از مصاحبه‌ها را آغاز کرده و فعلاً تنها در رسانه‌های بسیار همسو با خود حضور می‌یابد، گزارش‌های جدید را نیز «جعلی» توصیف کرده است. نزدیک به دو سال پس از گزارش اولیه بار پِلِگ در هاآرتص که از مداخله گسترده قطر در حلقه نزدیکان نخست‌وزیر پرده برداشت، نتانیاهو همچنان تمام‌قد پشت دستیاران خود ایستاده است. رفتار او با رسوایی‌های قبلی متفاوت است؛ در گذشته، گاهی تصمیم می‌گرفت از نزدیکان و دستیارانی که به ارتکاب تخلفات کیفری مظنون بودند فاصله بگیرد. اما این بار ظاهراً فضای مانور او برای انکار محدودتر شده است. نتانیاهو روی بن‌بست سیاسی قمار می‌کند و در آخرین مرحله کارزار انتخاباتی نمی‌تواند بحران تازه‌ای در «کندوی زنبور»، لقبی که برای تیم مشاوران ارشدش به کار می‌رود، تحمل کند. با این حال، دادخواست بار، افشای اطلاعات حساب‌های هک‌شده اوریخ و اختلافات بی‌پایان بر سر هشدارهایی که نتانیاهو پیش از حمله دریافت کرده بود، همگی باعث شده‌اند کشتار هفتم اکتبر به یکی از محورهای اصلی انتخابات تبدیل شود. این مسئله احتمالاً به نفع ائتلاف حاکم نخواهد بود.