اکونومیک دیلی: چین، به‌عنوان بزرگ‌ترین واردکننده نفت خام جهان، با کاهش فعالانه واردات و تعدیل تقاضای بازار، به یکی از عوامل اصلی مهار و تثبیت قیمت جهانی نفت تبدیل شده/پکن برای بازار بی‌ثبات جهانی انرژی نوعی شبکه ایمنی فراهم آورده/ چین از مارس تا ژوئیه، به‌طور متوسط روزانه تا ۴ میلیون بشکه از واردات نفت خام خود کاسته؛ رقمی نزدیک به نیمی از شکاف عرضه جهانی ناشی از محاصره کنونی تنگه هرمز

اکونومیک دیلی نوشت: در این دوره استثنایی که با تشدید درگیری‌های ژئوپلیتیکی و محدودیت عرضه جهانی انرژی همراه است، چین به‌طور فعال واردات نفت خود را کاهش داده و تقاضای بازار را مدیریت کرده است؛ اقدامی که این کشور را به یکی از عوامل کلیدی مهار نوسانات و تثبیت قیمت جهانی نفت تبدیل کرده است. اطمینان چین از توانایی انجام این کار، ریشه در ذخایر راهبردی نفتی کافی، ساختار متنوع واردات، گذار مستمر و عمیق‌تر به انرژی‌های نو و توانمندی‌های کارآمد در مدیریت کلان اقتصادی دارد. سال‌ها دوراندیشی و تلاش مستمر، جایگاه کشور ما را در عرصه انرژی متحول کرده است. به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: امسال، بسته شدن تنگه هرمز به بحرانی شدید در عرضه جهانی نفت و گاز منجر شده است. بر اساس تجربه بحران‌های نفتی گذشته، چنین شکاف گسترده‌ای در عرضه معمولاً باید قیمت جهانی نفت را به ۲۰۰ دلار در هر بشکه می‌رساند؛ وضعیتی که می‌توانست تورم جهانی را از کنترل خارج کند و فشار سنگینی بر صنایع وارد آورد. بااین‌حال، روند بازار برخلاف انتظارات بوده است. اگرچه قیمت جهانی نفت تا حدودی افزایش یافته، جهشی بی‌سابقه و افسارگسیخته رخ نداده است. نهادهای بین‌المللی پس از بررسی داده‌ها به این جمع‌بندی مشترک رسیده‌اند که چین، به‌عنوان بزرگ‌ترین واردکننده نفت خام جهان، با کاهش فعالانه واردات و تعدیل تقاضای بازار، به یکی از عوامل اصلی مهار و تثبیت قیمت جهانی نفت تبدیل شده است. چین با کاهش واردات خود، نه‌تنها از اقتصاد داخلی‌اش محافظت کرده، بلکه برای بازار بی‌ثبات جهانی انرژی و اقتصاد جهان نیز نوعی شبکه ایمنی فراهم آورده است. داده‌های اداره کل گمرک چین به‌روشنی این تغییر را تأیید می‌کند. در هشت ماه نخست سال ۲۰۲۶، کشور ما ۳۲۱ میلیون تن نفت خام وارد کرد که نسبت به مدت مشابه سال گذشته، کاهش قابل‌توجه ۱۴.۶ درصدی را نشان می‌دهد. واردات در ماه ژوئن با افت شدید ۴۱.۳ درصدی نسبت به سال قبل مواجه شد و به پایین‌ترین سطح ماهانه در نزدیک به ۱۰ سال گذشته رسید. محاسبات جامع نشان می‌دهد که چین از مارس تا ژوئیه، به‌طور متوسط روزانه ۳.۵ تا ۴ میلیون بشکه از واردات نفت خام خود کاسته است؛ رقمی که می‌تواند نزدیک به نیمی از شکاف عرضه جهانی ناشی از محاصره کنونی تنگه هرمز را جبران کند. نکته قابل‌توجه آن است که مجموع کاهش داوطلبانه واردات چین از میزان نفتی که سایر کشورهای جهان روی‌هم‌رفته از ذخایر راهبردی خود آزاد کرده‌اند، بیشتر است. این اقدام عملاً از شکل‌گیری چرخه معیوب افزایش مهارنشدنی قیمت نفت در بازار جهانی جلوگیری کرده است. طبیعی است که در چنین شرایطی، این پرسش مطرح شود: در دوره‌ای که درگیری‌های ژئوپلیتیکی تشدید شده و عرضه جهانی انرژی با محدودیت روبه‌رو است، چین چگونه اطمینان دارد که می‌تواند واردات نفت خام خود را به‌طور داوطلبانه کاهش دهد و در عین حال، تداوم و نظم تولید و زندگی روزمره مردم در داخل کشور را تضمین کند؟ ذخایر راهبردی کافی نفت، پایه اساسی مقابله با خطرات و بحران‌هاست. کشور ما طی سال‌های متمادی از فرصت‌های ناشی از پایین بودن قیمت نفت در بازارهای بین‌المللی استفاده کرده و به‌طور پیوسته توسعه نظام ذخایر نفتی خود را پیش برده است. این روند با افزایش مداوم ظرفیت ذخیره‌سازی و تقویت پشتوانه اصلی امنیت انرژی کشور همراه بوده است. پس از افزایش اخیر قیمت جهانی نفت، شرکت‌های پالایشی داخلی به‌طور فعال راهبردهای عملیاتی خود را تعدیل کردند؛ به‌گونه‌ای که خریدهای جدید نفت خام گران‌قیمت را به‌صورت برنامه‌ریزی‌شده کاهش دادند و قاطعانه از مشارکت در خریدهای هیجانی و انبار کردن نفت در بازار بین‌المللی خودداری کردند. این اقدامات از سمت تقاضا مانع افزایش بیشتر قیمت جهانی نفت شد. الگوی متنوع و پراکنده واردات، سد محکمی در برابر اختلال در عرضه ایجاد کرده است. برای کاهش خطرات ژئوپلیتیکی ناشی از وابستگی به یک مسیر کشتیرانی یا منطقه تولیدی خاص، کشور ما به‌طور مستمر ساختار واردات نفت خام خود را بهینه کرده و منابع واردات را به مناطق مختلفی از جمله آمریکای جنوبی، آفریقا، جنوب شرق آسیا و اروپا گسترش داده است. ده کشور اصلی تأمین‌کننده نفت چین، در مناطق مختلف توزیع شده‌اند و این کشور به‌تدریج وابستگی شدید خود به خاورمیانه را به‌عنوان یک مسیر واحد کشتیرانی و منطقه اصلی تولید کاهش داده است. چنین نظام متنوعی در زنجیره تأمین به چین امکان می‌دهد حتی در صورت مسدود شدن مسیرهای منطقه‌ای انتقال انرژی، انعطاف‌پذیری بالایی در تأمین نفت و کنترل بر فرایند خرید انرژی خود حفظ کند. گذار مستمر و عمیق‌تر به انرژی‌های نو، مزیت‌های ساختاری ایجاد کرده است؛ عاملی که یکی از متغیرهای مهم و در عین حال کمتر مورد توجه بازارهای بین‌المللی است. گذار به انرژی‌های نو صرفاً سیاستی روی کاغذ نیست، بلکه نیرویی واقعی است که ساختار مصرف نفت در کشور ما را دگرگون می‌کند. داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد که تنها در بخش خودروهای انرژی نو، در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶، میزان جایگزینی مصرف روزانه نفت در کشور ما به ۱.۵ میلیون بشکه نفت خام رسیده است؛ رقمی معادل کل مصرف روزانه نفت فرانسه. هم‌زمان، در هفت ماه نخست امسال، سهم خودروهای انرژی نو از بازار خودروهای چین برای نخستین بار از ۵۰ درصد فراتر رفت. ظرفیت نصب‌شده منابع انرژی نو، از جمله انرژی بادی و خورشیدی، نیز همچنان در حال افزایش است و برق تولیدشده از منابع پاک به‌طور گسترده جایگزین مصرف سوخت‌های فسیلی سنتی می‌شود. در نتیجه، تقاضای نسبتاً اجتناب‌ناپذیر برای نفت خام در سراسر جامعه به‌طور مستمر کاهش می‌یابد و نوعی «ضربه‌گیر» طبیعی در برابر شوک‌های بازار شکل می‌گیرد. توانمندی‌های کارآمد و هماهنگ در مدیریت کلان اقتصادی، تاب‌آوری یک بازار عظیم را به نمایش گذاشته است. چین با اتکا به مزیت‌های نهادی خود در بسیج و هماهنگ‌سازی ظرفیت‌های ملی، از طریق نهادهای ذی‌ربط وضعیت بین‌المللی انرژی را به‌دقت ارزیابی کرده و شرکت‌های پالایشی را به انعطاف‌پذیری در تنظیم برنامه‌های تولید و کاهش تدریجی واردات نفت خام گران‌قیمت هدایت کرده است. از طریق مدیریت علمی تقاضا، چرخه معیوب «خریدهای هیجانی، جهش قیمت نفت و انباشت بیش از حد ذخایر» که معمولاً در دوره‌های بحران شکل می‌گیرد، تا حد زیادی شکسته شده است. در نتیجه، این بازار عظیم از وضعیتی که در آن صرفاً به‌طور منفعلانه نوسانات قیمت را تحمل می‌کند، به مرحله‌ای رسیده است که می‌تواند به‌طور فعال در تنظیم تعادل بازار نقش داشته باشد. مدیریت تقاضا از سوی چین، ثباتی ارزشمند به بازار جهانی انرژی تزریق کرده است. دقیقاً به دلیل نقش چین در جبران بخش قابل‌توجهی از کمبود عرضه، قیمت جهانی نفت با جهشی تاریخی و مهارنشدنی مواجه نشده و از بروز تورم افسارگسیخته در مقیاس جهانی جلوگیری شده است. رسانه‌های خارجی نیز گزارش داده‌اند که کاهش واردات نفت خام چین، پشتیبانی مهمی برای اقتصاد جهانی تحت فشار فراهم کرده و این کشور به یکی از متغیرهای تأثیرگذار در بازتعادل بازار جهانی نفت تبدیل شده است. در طول تاریخ، واکنش سنتی بازارهای بین‌المللی به بحران‌های نفتی همواره بر رقابت در سمت عرضه متمرکز بوده است؛ رویکردی که کشورهای مصرف‌کننده انرژی را در موقعیتی منفعل و نامطلوب قرار می‌داد، فشار بحران را مستقیماً بر دوش آن‌ها می‌گذاشت و در نهایت هزینه سنگینی به آن‌ها تحمیل می‌کرد. بااین‌حال، بحران کنونی تنگه هرمز منطق عملکرد بازار جهانی انرژی را دگرگون کرده است. چین در عمل نشان داده است که یک بازار مصرف عظیم، با تکیه بر نظام ذخایر راهبردی، زنجیره‌های تأمین متنوع، دستاوردهای حاصل از گذار انرژی و مزیت‌های نهادی، می‌تواند تقاضا را به‌طور فعال تعدیل کند، ذخایر را مدیریت کند و ظرفیت تولید را بهینه سازد تا خطرات ناشی از اختلالات ژئوپلیتیکی در عرضه انرژی را کاهش دهد. به این ترتیب، چین می‌تواند به نیرویی مهم در حفظ تعادل جهانی انرژی تبدیل شود. حتی اکنون نیز سایه ژئوپلیتیکی محاصره تنگه هرمز از میان نرفته و بازار جهانی انرژی همچنان متلاطم است. اینکه سناریوی پیش‌بینی‌شده درباره «تاریک‌ترین روزهای» قیمت نفت محقق نشده، تا حد زیادی به تمرکز راهبردی مستمر چین و پایبندی این کشور به مسیر توسعه انرژی متکی بر خودکفایی و کنترل‌پذیری بازمی‌گردد. تحول جایگاه چین در حوزه انرژی، از تحمل منفعلانه نوسانات بازار تا ایفای نقشی فعال در تثبیت بازار جهانی، حاصل سال‌ها دوراندیشی و تلاش مستمر است. تضمین محکم تأمین انرژی موردنیاز کشور، برای توسعه باثبات و پایدار اقتصاد چین اهمیت حیاتی دارد و این امر ملموس‌ترین سهم این کشور در کمک به ثبات بازار جهانی به شمار می‌رود.