آیا ژنتیک می‌تواند خطر ابتلا به دیابت، بیماری قلبی و اسکیزوفرنی را افزایش دهد؟

بسیاری از بیماری‌ها تحت تأثیر سبک زندگی قرار دارند، اما ژنتیک نیز نقش مهمی در سلامت انسان ایفا می‌کند. پژوهش جدیدی نشان می‌دهد که بیشتر افراد ممکن است از نظر ژنتیکی در معرض خطر بالاتر ابتلا به برخی بیماری‌ها، از جمله دیابت، بیماری‌های قلبی و اسکیزوفرنی باشند؛ حتی اگر در حال حاضر کاملاً سالم باشند.البته داشتن استعداد ژنتیکی به معنای ابتلای قطعی به بیماری نیست. به گزارش انتخاب و به نقل از انلی‌مای‌هلث؛ پژوهشگران دانشگاه اکستر در بریتانیا، اطلاعات ژنتیکی نزدیک به یک میلیون نفر را بررسی کردند تا مشخص شود تفاوت‌های ژنتیکی چگونه بر سلامت انسان تأثیر می‌گذارند. نتایج نشان داد هر فرد به‌طور متوسط حدود پنج میلیون تفاوت ژنتیکی دارد. بیشتر این تفاوت‌ها بی‌ضرر هستند، اما برخی از آن‌ها ممکن است بر سلامت و احتمال ابتلا به بیماری‌ها تأثیر بگذارند. همچنین مشخص شد که هر فرد به‌طور متوسط یک تا سه گونه ژنتیکی نادر دارد که قبلاً با بیماری‌های ارثی جدی مرتبط دانسته شده‌اند. بااین‌حال، وجود چنین گونه‌هایی لزوماً به معنای ابتلا به بیماری نیست. پژوهشگران با بررسی خطر ژنتیکی ۲۸ بیماری شایع دریافتند که هر فرد به‌طور متوسط برای نزدیک به سه بیماری، در میان ۱۰ درصد افراد دارای بالاترین خطر ژنتیکی قرار می‌گیرد. این یافته نشان می‌دهد که داشتن گونه‌های ژنتیکی مرتبط با بیماری، حتی در افراد سالم، موضوعی نسبتاً رایج است. آیا خطر ژنتیکی بالا به معنای ابتلای قطعی به بیماری است؟ خیر. استعداد ژنتیکی فقط نشان می‌دهد که احتمال ابتلا به یک بیماری در فرد ممکن است بیشتر از دیگران باشد؛ اما به‌تنهایی نمی‌تواند آینده سلامتی او را پیش‌بینی کند. عوامل مختلفی بر احتمال ابتلا به بیماری تأثیر می‌گذارند، از جمله: سابقه خانوادگی بیماری‌ها رژیم غذایی و میزان فعالیت بدنی سن و وزن بدن مصرف دخانیات شرایط محیطی و وضعیت سلامت فرد برای مثال، فردی که از نظر ژنتیکی مستعد ابتلا به دیابت نوع ۲ است، می‌تواند با تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم و مراقبت پزشکی، خطر ابتلا به این بیماری را کاهش دهد. به همین ترتیب، استعداد ژنتیکی برای بیماری‌های قلبی به این معنا نیست که فرد حتماً در آینده دچار مشکلات قلبی خواهد شد. چرا این یافته‌ها اهمیت دارند؟ با افزایش استفاده از آزمایش‌های ژنتیکی در پزشکی، درک صحیح نتایج این آزمایش‌ها اهمیت بیشتری پیدا کرده است. شناسایی یک گونه ژنتیکی مرتبط با بیماری، لزوماً به معنای خطر قطعی نیست. برخی از این تغییرات ممکن است هرگز باعث بیماری نشوند و برخی دیگر برای مشخص شدن اهمیتشان به بررسی‌های بیشتر نیاز دارند. نتایج این پژوهش می‌توانند به پزشکان کمک کنند تا اطلاعات ژنتیکی افراد را دقیق‌تر تفسیر کنند و توصیه‌های مناسب‌تری برای پیشگیری از بیماری‌ها ارائه دهند. البته بخش بزرگی از داده‌های این مطالعه مربوط به افراد دارای تبار اروپای غربی بوده است؛ بنابراین، برای درک بهتر ارتباط ژنتیک و بیماری‌ها در جمعیت‌های مختلف، به پژوهش‌های گسترده‌تری نیاز داریم. چگونه می‌توانیم از سلامت خود محافظت کنیم؟ اگرچه نمی‌توان ژنتیک را تغییر داد، اما می‌توان بسیاری از عوامل مؤثر بر سلامت را کنترل کرد. برای کاهش خطر ابتلا به بیماری‌ها، بهتر است: رژیم غذایی متعادل داشته باشید. به‌طور منظم فعالیت بدنی انجام دهید. وزن خود را در محدوده سالم نگه دارید. از مصرف دخانیات خودداری کنید. خواب کافی و منظم داشته باشید. آزمایش‌های غربالگری و معاینات پزشکی توصیه‌شده را جدی بگیرید. اگر در خانواده شما سابقه دیابت، بیماری‌های قلبی یا بیماری‌های ارثی وجود دارد، بهتر است درباره اقدامات پیشگیرانه و آزمایش‌های مناسب با پزشک مشورت کنید. جمع‌بندی ژنتیک می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌ها را افزایش دهد، اما سرنوشت قطعی سلامت شما را تعیین نمی‌کند. سبک زندگی، عوامل محیطی و مراقبت‌های پزشکی نیز در سلامت انسان نقش مهمی دارند. شناخت استعدادهای ژنتیکی می‌تواند به پیشگیری بهتر کمک کند، اما نباید آن را به معنای ابتلای حتمی به بیماری دانست.