آنچه درباره ماجرای طاعون در روسیه می‌دانیم

سی‌ان‌ان نوشت: مقام‌های روسیه تلاش کرده‌اند نگرانی‌های جهانی درباره مرگ یک زن جوان را که در یک آزمایشگاه مبارزه با طاعون در سیبری کار می‌کرد، کاهش دهند. با این حال، اقداماتی مانند قرنطینه کردن افرادی که با او در تماس بوده‌اند و اعمال تدابیر جدید کنترل بیماری در بیمارستان‌های محلی، نگرانی‌هایی را در میان مردم ایجاد کرده است؛ افرادی که بیم دارند همه واقعیت به آنها گفته نمی‌شود. به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: این زن تکنسین آزمایشگاه در مؤسسه پژوهشی مبارزه با طاعون سیبری در ایرکوتسک، در جنوب‌شرقی روسیه، بود. پرسش‌هایی درباره بیماری‌ای که به آن مبتلا شده و همچنین دلیل سرعت عمل مقام‌های روسیه در قرنطینه کردن افراد در تماس با او مطرح شده است؛ این در حالی است که مقام‌های روسیه احتمال مرگ او بر اثر طاعون را کم‌اهمیت جلوه داده‌اند. CNN مطلع شده است که یک بیمارستان زایمان محلی، بیماران را تحت معاینات جامع سلامت قرار می‌دهد و از آنها می‌خواهد پرسشنامه‌هایی درباره علائم مشکوک مرتبط با «طاعون» و سایر بیماری‌های عفونی تکمیل کنند. ایالات متحده رسماً از روسیه درخواست اطلاعات کرده و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، گفته است انتظار دارد درباره این موضوع با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، گفت‌وگو کند. کرملین روز چهارشنبه اعلام کرد هیچ تماس تلفنی میان دو رهبر برنامه‌ریزی نشده است، اما در صورت درخواست، چنین تماسی می‌تواند ترتیب داده شود. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، نیز گفت مسکو طبق «رویه‌های معمول» مرگ پژوهشگر طاعون را به سازمان جهانی بهداشت اطلاع داده است، اما درباره گزارش‌ها پیرامون وجود مورد دوم مرتبط با این ماجرا توضیح روشنی ارائه نکرد. با وجود اطمینان‌بخشی مقام‌های روسیه مبنی بر اینکه خطر «پایین» است، برخی کشورهای منطقه تدابیر قرنطینه‌ای را در مرزهای خود اجرا کرده‌اند. نگرانی از طاعون چگونه آغاز شد؟ یک کارمند آزمایشگاه که رسانه مستقل منطقه‌ای لیودی بایکالا او را داریا شیپیلووا، ۲۸ ساله معرفی کرده، بنا بر گزارش‌ها در ۲۹ سپتامبر بستری شد. گفته می‌شود او اواخر هفته گذشته در بیمارستانی در شِلِخوف، شهری در حدود ۱۲ مایلی (۱۹ کیلومتری) جنوب‌غربی ایرکوتسک، جان باخته است. یکی از دوستان او به CNN گفت که شیپیلووا در ۲ اکتبر درگذشته است. این دوست جزئیات دیگری را تأیید نکرد. گزارش‌های تأییدنشده حاکی از آن است که او پس از یک نشت احتمالی از آزمایشگاه یا پس از سفر به منطقه‌ای دیگر بیمار شده است. روسپوترب‌نادزور، نهاد روسیه در زمینه نظارت بر بهداشت و حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان، اعلام کرد او بر اثر نوعی ذات‌الریه با منشأ «نامشخص» جان باخته است. این نهاد همچنین احتمال ارتباط بیماری او با فعالیت شغلی‌اش را کم‌اهمیت دانست. نخستین نشانه وجود یک مشکل احتمالی در ۲ اکتبر ظاهر شد؛ زمانی که ایگور کوبزف، فرماندار ایرکوتسک، در تلگرام نوشت آنا پوپووا، رئیس روسپوترب‌نادزور، جلسه‌ای «فوق‌العاده» درباره یک مورد مشکوک از «عفونت بسیار خطرناک» در یکی از ساکنان منطقه تشکیل داده است. کوبزف نامی از طاعون نبرد، اما الکسی تسیدنوف، رئیس جمهوری بوریاتیای همسایه، این احتمال را مطرح کرد و در بیانیه‌ای گفت این زن «در منطقه ایرکوتسک بر اثر طاعون جان باخته است». طبق گزارش رسانه‌های روسیه، این عبارت بعداً ویرایش شد و به این شکل درآمد که او «احتمالاً بر اثر طاعون» جان باخته است. ما نمی‌دانیم این کارمند آزمایشگاه دقیقاً به چه بیماری مبتلا بوده یا چگونه به آن مبتلا شده است، اما واکنش مبهم مقام‌های روسیه به گمانه‌زنی‌ها دامن زده است. در ایرکوتسک چه اتفاقی در حال رخ دادن است؟ اولیانا گاوریونینا، وبلاگ‌نویس ۲۹ ساله از شهر آنگارسک در منطقه ایرکوتسک، به CNN گفت که در هفته چهلم بارداری مجبور شده بیمارستان زایمان خود را تغییر دهد، زیرا محدودیت‌های جدید قرنطینه‌ای باعث شده بود همسرش دیگر نتواند هنگام زایمان در کنار او باشد. او هنگام مراجعه برای یک نوبت از پیش تعیین‌شده به مرکز پری‌ناتال شهری ایرکوتسک، با این وضعیت مواجه شد که مادرش، که معمولاً او را در ویزیت‌ها همراهی می‌کرد، اجازه ورود پیدا نکرد. کارکنان بیمارستان دمای بدن او را اندازه گرفتند، از او خواستند زبانش را نشان دهد، ماسک بزند، دست‌هایش را ضدعفونی کند و دو پرسشنامه را تکمیل کند. عنوان یکی از این پرسشنامه‌ها این بود: «چک‌لیست برای موارد مشکوک به بیماری عفونی بسیار خطرناک طاعون» در این پرسشنامه علائمی مانند تب بالا و درد قفسه سینه فهرست شده بود. گاوریونینا گفت کارکنان بیمارستان مستقیماً نام طاعون را مطرح نکردند و فقط به او گفتند یک «ویروس جدید» ناشناخته وجود دارد و برای محافظت از نوزادان به اقدامات احتیاطی بیشتری نیاز است. او گفت فضای داخل بیمارستان آرام بود: > «همه چیز مثل همیشه بود. همه فقط ماسک زده بودند.» برای برخی دیگر از ساکنان، محدودیت‌های اعمال‌شده در بیمارستان این پرسش را ایجاد کرده که آیا مقام‌ها همه واقعیت را شفاف بیان می‌کنند یا نه. یکی از افرادی که خود را ساکن ایرکوتسک معرفی کرده، در زیر یکی از پست‌های شبکه اجتماعی گاوریونینا نوشت: > «احساس می‌شود همه ماجرا را به ما نمی‌گویند.» او افزود: > «به همه می‌گویند طاعون نبوده و ذات‌الریه بوده است. اما بیمارستان‌ها همچنان تحت قرنطینه هستند و پزشکان آمبولانس با لباس‌های کامل محافظتی کووید رفت‌وآمد می‌کنند.» یکی دیگر از ساکنان محلی که تنها خود را یکاترینا معرفی کرد، گفت زندگی در آنجا همچنان عادی ادامه دارد. او به CNN گفت اگرچه برخی از آشنایانش «کمی دچار نگرانی و وحشت شده‌اند»، خودش تغییر چندانی در خیابان‌ها مشاهده نکرده است. یکاترینا گفت: > «همه چیز مثل همیشه است؛ هیچ تغییر قابل مشاهده‌ای وجود ندارد.» مقام‌های روسیه چه واکنشی نشان داده‌اند؟ نهاد ناظر بر امور بهداشتی روسیه به مردم اطمینان داده است که «وضعیت اپیدمیولوژیک» پایدار است. با این حال، رسانه‌های محلی گزارش داده‌اند که ۶۰ کارمند مؤسسه پژوهشی مبارزه با طاعون ایرکوتسک در قرنطینه قرار گرفته‌اند و محدودیت‌هایی نیز در تعدادی از بیمارستان‌ها اعمال شده است. کرملین از مردم خواسته است به‌جای «شایعات و گمانه‌زنی‌های مختلف»، به اطلاع‌رسانی‌های نهاد بهداشت و نظارت روسیه اتکا کنند. با این حال، این نهاد اطلاعات محدودی منتشر کرده است. واکنش بین‌المللی چه بوده است؟ دولت ترامپ برای دریافت پاسخ‌های روشن درباره مرگ شیپیلووا با مشکل مواجه شده و پس از چند روز عدم ارائه اطلاعات شفاف از سوی مقام‌های روسیه، درخواست خود برای دریافت اطلاعات از مسکو را رسماً تشدید کرده است. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، از روسیه خواسته است اطلاعات بیشتری درباره شرایط مرگ این پژوهشگر ارائه کند. روبیو گفت: > «فکر می‌کنم روسیه طبیعتاً موظف است اطلاعات بیشتری را با جهان در میان بگذارد. شاید ماجرا بزرگ‌تر از چیزی باشد که تصور می‌کردیم. ما نمی‌دانیم، اما فکر می‌کنم با توجه به اطلاعات محدودی که همچنان در اختیار داریم، در این مقطع گمانه‌زنی کردن اقدامی غیرمسئولانه خواهد بود.» سازمان جهانی بهداشت (WHO) اعلام کرد با مقام‌های بهداشتی روسیه در تماس است تا «این رویداد، شرایط آن، آزمایش‌های آزمایشگاهی در حال انجام و نتایج آنها را راستی‌آزمایی کند». این سازمان اعلام کرد: > «بر اساس اطلاعات غیررسمی موجود، به نظر می‌رسد خطر برای سلامت عمومی جمعیت عمومی پایین باشد.» تدروس آدهانوم گبریسوس، مدیرکل سازمان جهانی بهداشت، روز سه‌شنبه گفت مقام‌های بهداشتی روسیه در پاسخ به درخواست WHO برای راستی‌آزمایی، اعلام کرده‌اند که اخیراً هیچ موردی از طاعون در منطقه ایرکوتسک ثبت نشده است. او گفت مقام‌های روسیه اعلام کرده‌اند که یک بررسی اپیدمیولوژیک انجام شده، افراد در تماس با بیمار شناسایی، آزمایش و تحت مراقبت پزشکی قرار گرفته‌اند. به گفته تدروس، مقام‌های روسیه هیچ عامل بیماری‌زای تهدیدکننده شدیدی را در میان افراد در تماس شناسایی نکرده‌اند. تدروس همچنین گفت WHO در حال درخواست توضیح از مقام‌های روسیه درباره «گزارش‌های رسانه‌ای مربوط به یک کارمند دوم که به ذات‌الریه با منشأ نامشخص مبتلا شده» است، هرچند مشخص نکرد منظورش کدام گزارش‌های رسانه‌ای بوده است. برخی رسانه‌های غربی با استناد به گزارش‌های نامشخص رسانه‌های روسیه از وجود مورد دوم مرتبط با این ماجرا خبر داده‌اند. CNN می‌گوید از وجود چنین گزارش‌هایی اطلاعی ندارد و نه رسانه‌های محلی و نه مقام‌های محلی، ابتلای فرد دوم را تأیید نکرده‌اند. کرملین روز چهارشنبه اعلام کرد روسیه «طبق رویه معمول» مرگ پژوهشگر طاعون را به WHO اطلاع داده است. تدابیر مرزی با وجود این اطمینان‌بخشی‌ها، چند کشور منطقه اعلام کرده‌اند که اوضاع را زیر نظر دارند و تدابیر پیشگیرانه‌ای را به اجرا گذاشته‌اند. قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان و تاجیکستان تدابیر قرنطینه‌ای را در گذرگاه‌های مرزی خود اعمال کرده‌اند. ازبکستان نیز اعلام کرده است «سطح آمادگی» مقام‌های خود برای مقابله با بیماری‌های بسیار مسری را افزایش داده است. با این حال، به نظر نمی‌رسد چین، که سابقه اعمال کنترل‌های بهداشتی در ارتباط با بیماری‌های عفونی در مرز با روسیه را دارد، تدابیر مرزی جدیدی وضع کرده باشد. بر اساس داده‌های Flightradar24 که CNN بررسی کرده، طی روزهای اخیر هیچ پروازی از ایرکوتسک به چین لغو نشده است. CNN از گمرک چین و وزارت خارجه این کشور پرسیده است که آیا پکن قصد دارد تدابیر مرزی جدیدی وضع کند یا خیر. چین در حال حاضر تعطیلات ملی خود را سپری می‌کند. چرا این آزمایشگاه روی طاعون تحقیق می‌کرد؟ بر اساس وب‌سایت این مؤسسه، مؤسسه مبارزه با طاعون حدود ۹۵ پژوهشگر دارد و یکی از مراکز اصلی بهداشت عمومی است که مسئولیت نظارت بر شیوع و پیشگیری از بیماری‌های باکتریایی و ویروسی پرخطر در سراسر سیبری و خاور دور روسیه را بر عهده دارد. این مؤسسه در سال ۱۹۳۴ برای مبارزه با طاعون تأسیس شد و همچنان به مطالعه این بیماری ادامه می‌دهد؛ زیرا باکتری عامل طاعون، یعنی یرسینیا پستیس (Yersinia pestis)، همچنان به‌طور طبیعی در حیات وحش بخش‌هایی از سیبری و مناطق مجاور آن وجود دارد. تیم لیستر، هیرا هیومایون و آیزاک یی نیز در تهیه این گزارش مشارکت داشته‌اند.