وقتی داده‌های سازمان پاسخ می‌دهند؛ اوبا راه تازه‌ای برای تحلیل داده

به گزارش توتم نیوز به نقل از شبکه شرق،

سازمان‌ها امروز بیش از هر زمان دیگری داده تولید می‌کنند؛ از اطلاعات فروش و رفتار مشتریان تا عملکرد شعب، عملیات، مالی، منابع انسانی و ده‌ها شاخص دیگر. با این حال، حجم بیشتر داده لزوماً به معنای دسترسی بهتر به اطلاعات نیست. در بسیاری از مجموعه‌ها، هنوز میان شکل‌گیری یک سؤال مدیریتی و رسیدن به پاسخ آن فاصله‌ای وجود دارد؛ فاصله‌ای که ممکن است با درخواست گزارش از واحد مربوط، طراحی یک داشبورد تازه، نوشتن کوئری یا بررسی چند منبع مختلف پر شود. «اوبا» با هدف کوتاه کردن همین فاصله توسعه یافته است؛ یک پلتفرم تحلیل داده که به کاربران سازمان اجازه می‌دهد به زبان فارسی از داده‌های خود سؤال کنند و پاسخ را مستقیماً از همان داده‌ها دریافت کنند. از یک سؤال ساده تا پاسخ مبتنی بر داده تصور کنید مدیر یک مجموعه می‌خواهد بداند کدام شعبه در ماه‌های آینده از هدف فروش عقب خواهد ماند، دلیل افت فروش یک محصول در یک منطقه چیست یا چه بخشی از مشتریان در چند ماه گذشته رفتار متفاوتی داشته‌اند. پاسخ همه این سؤال‌ها ممکن است همین حالا در پایگاه‌داده سازمان وجود داشته باشد، اما رسیدن به آن‌ها معمولاً به شناخت ساختار داده و ابزارهای تحلیل نیاز دارد. اوبا تلاش می‌کند این بخش فنی را از تجربه کاربر جدا کند. پس از اتصال منبع داده، کاربر سؤال خود را با همان زبانی مطرح می‌کند که در یک جلسه کاری استفاده می‌کند. اوبا ساختار داده را بررسی می‌کند، اطلاعات مرتبط را پیدا می‌کند، پرس‌وجوی لازم را روی منبع داده انجام می‌دهد و نتیجه را به شکلی قابل‌فهم ارائه می‌کند؛ از یک عدد یا توضیح کوتاه گرفته تا جدول و نمودار. به این ترتیب، لازم نیست کاربر بداند اطلاعات موردنظر در کدام جدول قرار گرفته، نام ستون چیست یا برای رسیدن به پاسخ چه کوئری‌ای باید نوشته شود. تمرکز از نحوه دسترسی به داده، به خود مسئله منتقل می‌شود. گفت‌وگو با داده، به‌جای جست‌وجو میان گزارش‌ها یکی از ویژگی‌های اصلی اوبا، امکان ادامه دادن تحلیل در قالب یک گفت‌وگوست. برای مثال کاربر می‌تواند ابتدا فروش سه ماه گذشته را با دوره مشابه سال قبل مقایسه کند، سپس بپرسد کدام منطقه بیشترین افت را داشته و در ادامه دلیل اصلی این افت را بررسی کند. سؤال بعدی می‌تواند بر اساس پاسخ قبلی شکل بگیرد و مسیر تحلیل به‌تدریج دقیق‌تر شود. این شیوه با مدل سنتی گزارش‌گیری تفاوت دارد. در ساختارهای معمول، بسیاری از گزارش‌ها و داشبوردها باید از قبل طراحی شده باشند و کاربر پاسخ خود را در میان شاخص‌های موجود جست‌وجو کند. در اوبا، نقطه شروع خود سؤال است؛ یعنی لازم نیست همه نیازهای آینده از قبل پیش‌بینی و در قالب گزارش تعریف شده باشند. این موضوع به‌ویژه برای مدیران و تیم‌هایی اهمیت دارد که سؤال‌هایشان دائماً بر اساس شرایط کسب‌وکار تغییر می‌کند. یک تغییر غیرمنتظره در فروش، رفتار مشتری، عملکرد یک شعبه یا هزینه‌های عملیاتی می‌تواند در همان لحظه سؤال تازه‌ای ایجاد کند و نیاز به بررسی بیشتری داشته باشد. وقتی دانستنِ «چه اتفاقی افتاده» کافی نیست تحلیل داده همیشه با نمایش یک عدد تمام نمی‌شود. در بسیاری از تصمیم‌ها، اهمیت اصلی در فهمیدن دلیل تغییرات است. ممکن است گزارش نشان دهد فروش یک محصول ۲۰ درصد کاهش یافته، اما سؤال مهم‌تر این باشد که این کاهش از کجا آمده و چه عواملی بیشترین نقش را در آن داشته‌اند. قابلیت تحلیل عمیق اوبا برای چنین موقعیت‌هایی طراحی شده است. به‌جای محدود شدن به یک پرس‌وجوی ساده، مسئله می‌تواند در چند مرحله بررسی شود و داده از زاویه‌های مختلف مورد تحلیل قرار گیرد. منطقه جغرافیایی، شعبه، گروه مشتریان، دوره زمانی یا متغیرهای دیگری که در داده وجود دارند می‌توانند در مسیر بررسی قرار بگیرند تا تصویر کامل‌تری از مسئله به دست آید. این همان مفهومی است که اوبا در شعار خود با عبارت «آن‌چه پنهان است، دیده می‌شود» بیان می‌کند؛ هدف کمک به دیدن روابط و الگوهایی است که در میان حجم زیادی از داده به‌سادگی قابل مشاهده نیستند. داشبوردهایی متناسب با نیاز هر کاربر گفت‌وگو با داده تنها بخش اوبا نیست. کاربران می‌توانند نمودارهای مورد نیاز خود را بسازند و آن‌ها را در داشبوردهای شخصی کنار هم قرار دهند. در نتیجه، به‌جای یک داشبورد یکسان برای همه، هر فرد می‌تواند نمایی متناسب با مسئولیت و نیاز خود داشته باشد. مدیر فروش ممکن است روند فروش، عملکرد مناطق و وضعیت اهداف را دنبال کند؛ مدیر عملیات مجموعه دیگری از شاخص‌ها را در اولویت قرار دهد و مدیرعامل تصویری کلان‌تر از وضعیت مجموعه بخواهد. در هر یک از این موارد، داده همان داده سازمان است، اما نحوه مشاهده آن متناسب با نیاز کاربر تغییر می‌کند. اوبا همچنین امکان تعریف هشدار بر اساس داده را فراهم می‌کند. برای مثال می‌توان مشخص کرد اگر فروش روزانه بیش از یک مقدار معین کاهش پیدا کرد، موجودی یک گروه محصول از سطح مشخصی پایین‌تر رفت یا شاخصی از محدوده موردنظر خارج شد، کاربر از این تغییر مطلع شود. در این حالت، دیگر لازم نیست فرد برای تشخیص هر تغییر دائماً به داشبورد مراجعه کند و داده می‌تواند در زمان لازم توجه او را به اتفاق مهم جلب کند. کار با زیرساختی که سازمان همین حالا در اختیار دارد استفاده از اوبا به معنی انتقال کامل اطلاعات سازمان به یک ساختار تازه نیست. این پلتفرم از بیش از ۲۰ نوع پایگاه‌داده پشتیبانی می‌کند و امکان اتصال به منابعی مانند Google Sheets و Microsoft Excel Online نیز برای آن در نظر گرفته شده است. بنابراین سازمان می‌تواند بر پایه منابع داده موجود خود کار را آغاز کند. دسترسی اوبا به پایگاه ‌داده به‌صورت فقط‌خواندنی انجام می‌شود؛ یعنی این دسترسی برای تغییر، حذف یا افزودن رکورد در منبع داده مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. همچنین اوبا نسخه کامل پایگاه ‌داده سازمان را برای کار خود کپی نمی‌کند و داده مورد نیاز در جریان پاسخ‌گویی، ساخت نمودار یا تحلیل پردازش می‌شود. این معماری از این جهت اهمیت دارد که در فضای سازمانی، سهولت استفاده تنها معیار انتخاب یک ابزار تحلیل داده نیست و نحوه دسترسی به اطلاعات، کنترل دسترسی‌ها و حفظ ساختار موجود سازمان نیز اهمیت بالایی دارد. اوبا قرار نیست جای تحلیل‌گر داده را بگیرد ورود ابزارهای هوش مصنوعی به تحلیل داده این پرسش را ایجاد کرده که نقش تیم‌های داده و تحلیل‌گران چه خواهد شد. در مورد اوبا، کاربرد اصلی را می‌توان بیشتر در کاهش وابستگی کاربران به تیم داده برای درخواست‌های روزمره دید. در بسیاری از سازمان‌ها، بخشی از زمان کارشناسان داده صرف پاسخ به سؤال‌هایی می‌شود که از نظر فنی چندان پیچیده نیستند؛ مقایسه دو دوره، استخراج عملکرد یک شعبه، بررسی فروش به تفکیک منطقه یا ساخت یک نمودار برای جلسه‌ای مشخص. وقتی کاربران بتوانند بخشی از این نیازها را مستقیماً پاسخ دهند، تیم داده فرصت بیشتری برای مسائل تخصصی‌تر، توسعه زیرساخت، کیفیت داده و تحلیل‌های پیچیده خواهد داشت. در واقع، هدف اوبا حذف متخصصان داده نیست؛ هدف این است که استفاده روزمره از داده تنها به متخصصان محدود نماند. فارسی؛ از رابط کاربری تا زبان تحلیل در اوبا، فارسی بودن صرفاً به ترجمه رابط کاربری محدود نشده است. یکی از محورهای اصلی محصول، امکان پرسیدن سؤال با زبان طبیعی فارسی است. کاربر می‌تواند بپرسد «کدام محصول این ماه کمتر از انتظار فروخته؟»، «بیشترین رشد مشتری جدید مربوط به کدام شهر بوده؟» یا «عملکرد شعب را از ابتدای سال مقایسه کن»؛ بدون اینکه مجبور باشد سؤال خود را به ساختار فنی یا اصطلاحات دیتابیسی تبدیل کند. این ویژگی می‌تواند دامنه استفاده از ابزارهای تحلیلی را در سازمان گسترده‌تر کند؛ زیرا مانع دانش فنی را برای بخشی از کاربران کاهش می‌دهد و امکان استفاده مستقیم از داده را به افرادی می‌دهد که تاکنون برای بسیاری از نیازهای خود به گزارش‌های آماده یا تیم‌های تخصصی وابسته بوده‌اند. شاید مهم‌ترین تغییری که محصولی مانند اوبا پیشنهاد می‌کند، تغییر نقطه شروع تحلیل داده باشد. در مدل سنتی، ابتدا مجموعه‌ای از گزارش‌ها و داشبوردها ساخته می‌شود و سپس کاربران تلاش می‌کنند پاسخ سؤال‌های خود را در آن‌ها پیدا کنند. در مدل سؤال‌محور، ابتدا مسئله مطرح می‌شود و سیستم تلاش می‌کند بر اساس داده موجود، پاسخ متناسب با همان مسئله را بسازد. این تفاوت در ظاهر کوچک است، اما می‌تواند نحوه استفاده از داده در سازمان را تغییر دهد. اطلاعات دیگر فقط خروجی گزارش‌های دوره‌ای نیستند؛ می‌توانند در لحظه‌ای که یک سؤال مدیریتی شکل می‌گیرد وارد فرایند تصمیم‌گیری شوند. اوبا با همین نگاه توسعه یافته است: ساده‌تر کردن فاصله میان «داشتن داده» و «فهمیدن آنچه داده می‌گوید». در جهانی که تقریباً همه سازمان‌ها داده بیشتری تولید می‌کنند، مزیت شاید دیگر فقط در جمع‌آوری اطلاعات نباشد؛ بلکه در توانایی دیدن، فهمیدن و استفاده به‌موقع از همان اطلاعاتی باشد که از قبل وجود دارد. اوبا؛ آن‌چه پنهان است، دیده می‌شود. اطلاعات بیشتر درباره این پلتفرم و امکان تجربه آن در oobaai.com در دسترس است. برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.