ریشه موج تازه اعتراضات در اروپا چیست؟

فرارو- فردی کلیتون، خبرنگار بخش بین الملل شبکه ان بی سی نیوز به گزارش فرارو به نقل از شبکه ان بی سی نیوز، اروپا روز شنبه شاهد موج گسترده‌ای از اعتراضات بود؛ تجمع‌هایی که با محوریت مطالبات اقتصادی و اجتماعی و با حضور پررنگ نسل جوان برگزار شدند. آلمان، فرانسه، اسپانیا و ایتالیا از جمله کشورهایی بودند که در روز هالووین صحنه تظاهرات شدند؛ اعتراضاتی که پس از موج راهپیمایی‌های نسل زد در هفته‌های اخیر، دامنه بیشتری پیدا کرده است. در فرانسه، مقام‌ها برای مقابله با احتمال درگیری، ۷۰ هزار نیروی پلیس را در سراسر کشور مستقر کردند. این تصمیم پس از ناآرامی‌های گسترده هفته گذشته اتخاذ شد؛ اعتراضاتی که ابتدا با انتقاد دانشجویان از وضعیت آموزش آغاز شد، اما به‌تدریج مطالبات مربوط به گرانی، امنیت اجتماعی و شرایط زندگی را نیز دربر گرفت. فرانسه؛ ۳۲۰ هزار معترض و صدها بازداشت بر اساس اعلام وزارت کشور فرانسه، حدود ۳۲۰ هزار نفر روز شنبه در شهرهای مختلف این کشور تظاهرات کردند که ۷۰ هزار نفر از آنان در پاریس حضور داشتند. مقامات تا شامگاه شنبه از بازداشت بیش از ۵۶۰ نفر خبر دادند. اعتراضات در حالی ادامه یافت که هفته گذشته نیز حدود ۴۱۰ هزار نفر در سراسر فرانسه به خیابان‌ها آمده بودند و پلیس یک‌هزار و ۳۰۰ نفر را بازداشت کرده بود. در جریان ناآرامی‌های هفته‌های اخیر، شماری از فروشگاه‌ها، ساختمان‌های عمومی و مراکز تجاری آسیب دیده‌اند. در پاریس، معترضان بنری با این مضمون حمل می‌کردند: «برای مبهم بودن آینده‌مان به گاز اشک‌آور نیاز نداریم.» تصاویر منتشرشده از مارسی نیز جمعیت‌های گسترده و آتش‌سوزی‌هایی را نشان می‌داد. لوران نونز، وزیر کشور فرانسه، پیش‌تر هشدار داده بود خطر بروز ناآرامی بسیار بالاست و پلیس در برابر هرگونه خشونت واکنشی قاطع نشان خواهد داد. دولت همچنین اعلام کرده است تدابیر حفاظتی از فروشگاه‌ها تقویت می‌شود و تجمع در مراکز شهری که احتمال برهم خوردن نظم عمومی در آنها وجود دارد، محدود خواهد شد. اعتراضات فرانسه پس از آغاز مذاکرات بودجه سال ۲۰۲۷ از سوی دولت امانوئل مکرون شدت گرفت. دانشجویان با انتقاد از افت کیفیت نظام آموزشی و افزایش هزینه‌های زندگی به خیابان آمدند و سپس اتحادیه‌های کارگری و جنبش جلیقه‌زردها نیز به آنها پیوستند؛ جنبشی که در سال ۲۰۱۸ در اعتراض به مالیات سوخت شکل گرفته بود. آلمان؛ مطالبات آموزشی، مسکن و مخالفت با سربازی اجباری در آلمان، گروه سازمان‌دهنده «نسل زد کنترل را به دست می‌گیرد» روز شنبه در بیش از ۳۰ شهر تظاهرات برگزار کرد. معترضان خواستار افزایش بودجه مدارس، حمایت از محیط زیست و تأمین مسکن شدند و با طرح بازگشت خدمت سربازی اجباری مخالفت کردند. در برلین، تجمعی مقابل دروازه براندنبورگ برگزار شد و پلیس اعلام کرد یک‌هزار و ۵۰۰ نیروی اضافی برای تأمین امنیت شهر مستقر می‌شوند. با وجود آن که بیشتر تجمع‌ها مسالمت‌آمیز بود، برخی اعتراضات شبانه به خشونت کشیده شد. در مرکز فرانکفورت، گروهی از افراد به ویترین فروشگاه‌ها حمله کردند و کالاهایی را به سرقت بردند. همچنین سلاح‌هایی از یک فروشگاه اسلحه دزدیده شد که پلیس بعداً آنها را بازیابی کرد. پلیس فرانکفورت اعلام کرد برخی معترضان پس از پرتاب سنگ و بطری، کوکتل مولوتف به سوی مأموران پرتاب کردند. مقام‌های ایالتی آلمان با اشاره به تصاویر خشونت‌های اخیر فرانسه، درباره احتمال تکرار چنین صحنه‌هایی هشدار داده بودند. اعتراضات از مادرید تا بروکسل و لیسبون موج نارضایتی به دیگر کشورهای اروپایی نیز رسیده است. در مادرید، از اواخر ماه گذشته اردوگاهی بزرگ از چادرها در یکی از میدان‌های شهر برپا شده و در لیسبون پرتغال نیز هزاران نفر در خیابان‌ها تجمع کرده‌اند. در بروکسل، پلیس برای متفرق کردن معترضان لباس‌سیاه از گاز اشک‌آور و ماشین‌های آب‌پاش استفاده کرد. در بریتانیا نیز انتظار می‌رفت صدها نفر روز شنبه مقابل سفارت آمریکا در لندن تجمع کنند و در حمایت از گروه «اقدام فلسطین» با خطر بازداشت روبه‌رو شوند؛ گروهی که دولت بریتانیا فعالیت آن را ممنوع کرده است. ایتالیا؛ استقرار نیروهای ارتش در کنار پلیس در ایتالیا، دولت جورجیا ملونی، نخست‌وزیر راست‌گرای این کشور اعلام کرد ۵۰۰ نیروی ارتش در کنار پلیس در میلان مستقر خواهند شد و این وضعیت تا پایان سال ادامه خواهد داشت. این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که در اوایل ماه جاری، گروه‌هایی از معترضان نقاب‌دار به فروشگاه‌ها حمله کردند و به سوی مأموران پلیس اشیا پرتاب کردند. روز جمعه نیز ده‌ها هزار نفر در رم و شهرهای دیگر ایتالیا به خیابان‌ها آمدند. اگرچه بخش عمده تجمع‌ها مسالمت‌آمیز بود، نیروهای پلیس برای پراکنده کردن برخی گروه‌ها از ماشین‌های آب‌پاش استفاده کردند. حضور واحدهای ضدشورش، پهپادها و بالگردها نیز در آسمان پایتخت چشمگیر بود. لوکا، دانشجوی ۲۰ ساله پزشکی که نخواست نام خانوادگی‌اش منتشر شود، علت اعتراض خود را عقب ماندن دستمزدها از تورم و افزایش هزینه‌های زندگی عنوان کرد. بحران معیشت؛ نقطه مشترک اعتراضات اگرچه مطالبات معترضان در کشورهای مختلف یکسان نیست، گرانی، کاهش قدرت خرید، مشکلات مسکن، ضعف خدمات عمومی و نگرانی درباره آینده شغلی و اجتماعی، محورهای مشترک این اعتراضات به شمار می‌روند. در بسیاری از شهرها، مطالبات نسل جوان از مسائل آموزشی فراتر رفته و به انتقاد از سیاست‌های اقتصادی و عملکرد دولت‌ها تبدیل شده است. پیوستن اتحادیه‌های کارگری و گروه‌های اجتماعی نیز نشان می‌دهد نارضایتی‌ها محدود به دانشجویان نیست. گسترش اعتراضات در اروپا، دولت‌ها را با دو چالش هم‌زمان روبه‌رو کرده است: پاسخ‌گویی به مطالبات اقتصادی و اجتماعی شهروندان و جلوگیری از تبدیل تجمع‌های اعتراضی به درگیری و خشونت. تداوم این موج می‌تواند آزمونی جدی برای توان دولت‌های اروپایی در مدیریت نارضایتی عمومی و بازسازی اعتماد اجتماعی باشد.