رقابت ایرانی‌ها در اسکار به کجا می‌رسد؟

با راه یافتن فیلم «غذای نیمروز» مجید مجیدی به جوایز آکادمی اسکار که پس از گرفتن جایزه بهترین فیلم جشنواره بوسان محقق شد، اوضاع جالب توجهی برای نام ایران در رقابت سینمایی اسکار شکل گرفته است چرا که در دو بخش سینمای داستانی و مستند، چند فیلمساز ایرانی با یکدیگر رقابت می‌کنند. جوایز اسکار ۲۰۲۷، ابتدا در سال گذشته بود که پس از دریافت جایزه جشنواره ایدفا توسط مستند «روباه و ماه صورتی» به کارگردانی مشترک مهرداد اسکویی و ثریا اخلاقی، میزبان یکی از سینماگران ایرانی شد. البته این فیلم محصولی از کشور‌های فرانسه، دانمارک، ایران و امریکاست ولی اسکویی آن را به عنوان فیلمسازی ایرانی و به صورت مستقل در کارزار اسکار پیش‌می‌برد. «روباه و ماه صورتی» که دو شب قبل به فهرست کوتاه جوایز آکادمی اروپا هم راه یافته، در ماه‌های گذشته در بیش از ۷۰ جشنواره بین‌المللی حاضر شده و تاکنون بیش از ۴۰ جایزه برنده شده است. سازندگان این مستند در همکاری با پخش‌کننده‌های معتبر دنیا در تلاشی جدی برای معرفی فیلم به اعضای آکادمی اسکار هستند تا فیلم در اولین مرحله به فهرست کوتاه اسکار راه یابد. «روباه و ماه صورتی» به تازگی در فهرست کوتاه جشنواره مستند نیویورک هم پذیرفته شده و گفته می‌شود این جشنواره از نخستین فرصت‌هایی است که رقابت برای انتخاب بهترین مستند اسکار را تعریف می‌کند. البته در فهرست آکادمی اروپا نام مستند جدید و پربحث پگاه آهنگرانی «تمرین‌هایی برای یک انقلاب» هم دیده می‌شود. این مستند در سایت آکادمی فیلم اروپا به عنوان محصولی از جمهوری چک و اسپانیا تولید شده ولی با این حال یکی از رقبای جدی فیلم اسکویی در اسکار است چراکه به عنوان نماینده بریتانیا در اسکار انتخاب شده است. اما در سینمای داستانی، کمیته انتخاب فیلم در ایران که در بنیاد سینمایی فارابی تشکیل می‌شود، امسال فیلم «سرزمین فرشته‌ها» را انتخاب کرد تا فیلمی از بابک خواجه‌پاشا برای دومین بار نماینده رسمی سینمای ایران در جوایز اسکار باشد. زمانی که بحث انتخاب فیلم برای معرفی به اسکار مطرح بود، نام جدیدترین فیلم مجید مجیدی هم به عنوان یکی از گزینه‌ها شنیده می‌شد، اما در گفت‌و‌گو‌های غیررسمی برخی مسئولان، این امیدواری وجود داشت که مجیدی در جشنواره بوسان جایزه اول را دریافت کند تا به طور مستقیم به اسکار برسد و به نظر می‌رسد همین امیدواری، سبب شد فیلم «سرزمین فرشته‌ها» که روایتی از زندگی کودکان در غزه را به تصویر می‌کشد، به عنوان نماینده رسمی ایران معرفی شود. البته سرانجام پیش‌بینی‌ها درباره فیلم مجیدی هم به نتیجه رسید و روز گذشته «غذای نیمروز» این کارگردان از جشنواره بوسان کره‌جنوبی که رئیس هیئت داورانش، ژانگ ییمو چینی بود، جایزه بهترین فیلم را دریافت کرد. به این ترتیب «غذای نیمروز» که در یک سال گذشته برخلاف برخی حرف و حدیث‌ها و تلاش‌ها در جشنواره‌های کن یا ونیز حضور نداشت، سرانجام از مسیر بوسان، به عنوان یکی دیگر از آثار سینمای ایران به رقابت اسکار راه پیدا کرد. حضور چند فیلم به نام ایران اگرچه می‌تواند در جای خود اتفاقی مثبت ارزیابی شود، اما نباید فراموش کرد که سازوکار رقابت در این عرصه پیچیدگی‌های خاص خود را دارد. در این مسیر برای فیلم‌های داستانی ایرانی تاکنون برنامه‌ای برای همکاری پخش‌کننده‌های خارجی و اکران بین‌المللی منتشر نشده و باید دید مجید مجیدی و بابک خواجه‌پاشا از تجربه‌های پیشین خود در معرفی فیلم‌هایشان به اسکار چه اندوخته‌ای برای رقابت امسال دارند.