شروع غیرعادی فصل آنفلوانزا؛ سویه H1N1 با جهشی تازه بازگشته است

فصل آنفلوانزا در نیم‌کره‌ی شمالی نشانه‌هایی از شروعی غیرمعمول و زودهنگام نشان می‌دهد. داده‌های اولیه از بریتانیا، ژاپن و بخش‌هایی از آمریکا حاکی از افزایش زودتر از انتظار موارد ابتلا هستند و هم‌زمان، ظهور جهش در ویروس H1N1 توجه پژوهشگران را جلب کرده است. به گزارش زومیت، در بریتانیا و سواحل غربی ایالات متحده، سهم آزمایش‌های مثبت آنفلوانزا برای این مقطع از سال بالاتر از حد معمول گزارش شده است. در ژاپن نیز شیوع بیماری در ماه‌های اوت و اوایل سپتامبر باعث شد بعضی مدارس درست پس از پایان تعطیلات تابستانی تعطیل شوند. اسکات هنسلی، ویروس‌شناس دانشگاه پنسیلوانیا، می‌گوید اگر روند فعلی افزایش موارد در غرب آمریکا ادامه پیدا کند، این کشور ممکن است با فصل «به‌شکل باورنکردنی زودهنگام» آنفلوانزا روبه‌رو شود. بااین‌حال، پژوهشگران هنوز درباره‌ی شدت فصل امسال محتاط‌اند. داده‌های موجود بر تعداد نسبتاً محدودی از موارد مثبت استوار است و شروع زودهنگام بیماری لزوماً به‌معنای فصل شدیدتر نیست. جیمز هی، همه‌گیرشناس در دانشگاه آکسفورد، می‌گوید فعلاً نمی‌توان از روی این نشانه‌ها نتیجه گرفت که فصل آنفلوانزای امسال شدیدتر خواهد بود. بااین‌حال، کیتلین ریورز، پژوهشگر دانشگاه جانز هاپکینز، معتقد است داده‌های اولیه آن‌قدر غیرعادی هستند که نمی‌توان آن‌ها را نادیده گرفت. در آمریکا، H1N1 فعلاً زیرگونه‌ی غالب آنفلوانزا است و جهش G155E در آن توجه پژوهشگران را جلب کرده است به‌گزارش نیچر، افزایش زودهنگام موارد حتی باعث شده ریورز زمان تزریق واکسن سالانه‌ی خود را تغییر دهد. او معمولاً برای اینکه سطح ایمنی بدنش در ماه‌های دسامبر و ژانویه، یعنی زمان اوج آنفلوانزا در آمریکا، بالاتر بماند تا اواسط یا اواخر اکتبر صبر می‌کند؛ اما امسال به تزریق زودتر واکسن فکر می‌کند. آنفلوانزای فصلی معمولاً با گردش چند ویروس مختلف همراه است؛ دو زیرگونه‌ی H1N1 و H3N2 از آنفلوانزای نوع A و همچنین آنفلوانزای نوع B. ویروس‌های آنفلوانزا پیوسته جهش پیدا می‌کنند و سطح ایمنی جمعیت نیز بر اثر واکسیناسیون و ابتلاهای قبلی تغییر می‌کند. به همین دلیل، گونه‌ی غالب در هر فصل می‌تواند با سال قبل متفاوت باشد. داده‌های آمریکا برای هفته‌ی منتهی به ۲۶ سپتامبر (چهارم مهر) نشان می‌دهد H1N1 حدود ۹۶ درصد از موارد مثبتی را تشکیل داده که زیرگونه‌ی آن‌ها مشخص شده است. سهم H3N2 نزدیک به چهار درصد بود و آنفلوانزای B در این نمونه‌ها شناسایی نشد. این وضعیت درست برعکس فصل گذشته است. سال قبل، گونه‌ای از H3N2 موسوم به زیرشاخه‌ی K در بسیاری از کشورها غالب شد. این گونه چندین جهش داشت که باعث می‌شد ایمنی قبلی افراد در برابر آن کارایی کمتری داشته باشد. مهم‌ترین نکته‌ای که اکنون پژوهشگران در H1N1 دنبال می‌کنند، جهشی با نام G155E است. الکس گرنینگر، ویروس‌شناس دانشگاه واشینگتن در سیاتل، می‌گوید آزمایشگاه او این جهش را در ۱۳ مورد از ۱۷ نمونه‌ی H1N1 شناسایی کرده است که توالی ژنتیکی آن‌ها برای بررسی دقیق جهش‌ها کیفیت کافی داشت. نمونه‌ها در طول چند ماه گذشته از بیمارستان‌ها و مراکز درمانی سیاتل جمع‌آوری شده بودند. جهش G155E پیش‌تر نیز در پژوهشی به سرپرستی جسی بلوم، ویروس‌شناس مرکز سرطان فرد هاچینسون، مورد توجه قرار گرفته بود. این مطالعه که هنوز داوری علمی نشده، ماه گذشته در bioRxiv منتشر شد. بلوم و همکارانش بررسی کردند که آنتی‌بادی‌های موجود در خون ۲۶۰ نفر از آمریکا و استرالیا تا چه اندازه می‌توانند ۱۴۸ نمونه‌ی مختلف از ویروس‌های آنفلوانزای A در گردش تا اواسط سال ۲۰۲۶ را شناسایی و خنثی کنند. نتایج نشان داد بعضی ویروس‌هایی که جهش G155E را دارند، در مقایسه با سایر نمونه‌ها کمتر توسط آنتی‌بادی‌های از پیش موجود در بدن شناسایی می‌شوند. بررسی‌های آزمایشگاهی نشان می‌دهد بعضی سویه‌های دارای جهش G155E ممکن است کمتر توسط آنتی‌بادی‌های قبلی شناسایی شوند این تفاوت به‌ویژه در نمونه‌های خون نوجوانان و جوانان دیده شد. پژوهشگران احتمال می‌دهند دلیلش این باشد که بسیاری از افراد این گروه‌های سنی پیش‌تر در معرض گونه‌های H1N1 با ویژگی‌های مشابه قرار نگرفته‌اند. بااین‌حال، هنوز برای نتیجه‌گیری درباره‌ی شدت فصل آنفلوانزای امسال زود است. داده‌های فعلی محدودند و مشخص نیست افزایش زودهنگام موارد تا هفته‌ها و ماه‌های آینده ادامه پیدا کند یا خیر. آنچه فعلاً دانشمندان را به پیگیری دقیق‌تر واداشته، هم‌زمانی دو اتفاق است: آغاز زودتر از انتظار موج ابتلا و گسترش گونه‌ای از H1N1 که ممکن است بخشی از ایمنی قبلی جمعیت را بهتر دور بزند.