رئیس‌جمهور صربستان استعفا کرد

فرارو- الکساندر ووچیچ، رئیس‌جمهور صربستان، استعفا کرد تا در انتخابات زودهنگام پارلمانی پیش‌رو برای تصدی مقام نخست‌وزیری تلاش کند؛ انتخاباتی که پس از نزدیک به دو سال اعتراضات، محکِ جدی برای حاکمیت مقتدرانه او در این کشور حوزه بالکان خواهد بود. به گزارش فرارو به نقل از گاردین، دوره دوم ریاست‌جمهوری ووچیچ قرار بود در ماه مه سال آینده به پایان برسد. قانون اساسی صربستان او را از نامزدی برای سومین دوره ریاست‌جمهوری منع کرده است و او گفت که برای رهبری حزب راست‌گرای «حزب پیشرو صربستان» (SNS) در انتخابات ۲۵ اکتبر، از سمت خود کناره‌گیری می‌کنم. جریان پوپولیست حاکم در این انتخابات با چالشی بزرگ از سوی جنبشی تحت حمایت جوانان روبروست؛ جنبشی که هدایت اعتراضات ناشی از فروریختن سایبان ایستگاه قطار در نوامبر ۲۰۲۴ در شهر شمالی «نووی‌ساد» را بر عهده داشت؛ حادثه‌ای که منجر به جان باختن ۱۶ نفر شد. ووچیچ هنگام قرائت متن استعفانامه خود گفت: من از سمت ریاست‌جمهوری کناره‌گیری می‌کنم. انتخابات ماه اکتبر در فضایی آکنده از تنش‌های سیاسی برگزار خواهد شد، چرا که جریان پوپولیست ووچیچ با وجود نارضایتی‌های گسترده عمومی، همچنان در پی حفظ قدرت است. تصمیم او برای نامزدی در انتخابات نخست‌وزیری، هم تلاشی برای حفظ جایگاهی عالی‌رتبه و هم کوششی برای تقویت شانس حزبش در رقابت با جنبش دانشجویی تلقی می‌شود. در هفته‌های اخیر، ووچیچ با پوشش زنده رسانه‌های حامی دولت، سفرهایی به سراسر کشور داشته است. او جاده‌های جدیدی افتتاح کرده، کمک‌های مالی و داروهای ارزان‌تر ارائه داده و در خانه رأی‌دهندگان با آن‌ها دیدار کرده است. اخیراً نیز تصاویری از او در حال رانندگی با خودروی برادرش برای حضور در برخی از این رویدادها منتشر شده است. در صربستان، نخست‌وزیر از نظر قانونی قدرت بیشتری نسبت به رئیس‌جمهور دارد. با این حال، ووچیچ در طول دو دوره پنج‌ساله ریاست‌جمهوری خود نقشی مسلط ایفا کرده؛ گاهی ریاست جلسات دولت را بر عهده گرفته و به‌طور معمول، تمامی تصمیمات و برنامه‌های مهم را شخصاً اعلام کرده است. دفتر مستقل تحقیقات اجتماعی صربستان شکایتی را مطرح کرده مبنی بر اینکه ووچیچ در مقام رئیس‌جمهور از یک نهاد عمومی برای تبلیغ حزب خود سوءاستفاده کرده است؛ اتهامی که او آن را رد کرده است. مقامات مبارزه با فساد که تحت کنترل دولت هستند، هیچ واکنشی به این موضوع نشان نداده‌اند. پس از استعفای ووچیچ، سرپرست ریاست‌جمهوری، آنا برنابیچ – متحد نزدیک او و نخست‌وزیر پیشین که رئیس فعلی پارلمان ۲۵۰ نفره صربستان است – خواهد بود. پس از انتخاب پارلمان جدید در رأی‌گیری ۲۵ اکتبر، رئیس جدید پارلمان جایگزین برنابیچ خواهد شد، نخست‌وزیر را منصوب می‌کند و زمان برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری را تعیین خواهد کرد. ووچیچ و حزبش به فساد گسترده، ارتباط با جرایم سازمان‌یافته و سرکوب آزادی‌های دموکراتیک (از جمله محدود کردن رسانه‌های منتقد) متهم شده‌اند. حزب «پیشرو صربستان» (SNS) از زمان به قدرت رسیدن در سال ۲۰۱۲، به‌تدریج کنترل تمام نهادهای دولتی را در دست گرفته است؛ این در حالی است که آن‌ها هرگونه سوءاستفاده از قدرت را رد کرده و بارها وعده مبارزه با فساد را داده‌اند.